Bir Dakika

Kalabalıktan sıyrılıp istasyondan inerken sağlı sollu asılmış reklam panolarına bakıyorum. Gülen insanlar, her tarafı çikolata yapmış bir çocuk ve ona hiç kızmadan anlayışla gülümseyen babası. Sonra kavanozlarca balın ortasında gururla arılarını seven bir çiftçi. Az ötede hep bir ağızdan gülümseyen bir dizi ekibi var hangi saatte güldükleri de yazıyor alt tarafta. Merdivenlerin sonunda oturan pasaklı yumurcaksa handiyse sinsice ekmek parası istiyor. Gözlerinde donuk bir parlaklıktan ziyade için için yanan bir haset ve karanlık var. Adımlarımı sıklaştırıyorum.
Uzun koridordaki tren ve insan sesleri arttıkça kararımdan vazgeçmekten, yine caymaktan, etkisizleşmekten korkuyorum. Trenin gelmesine bir dakika var, hızlanıyorum.
Rüştiye’den ayrıldıktan sonra anamın özlem dolu gözleri çok geçmeden beni değil uygun bir hanımefendiyle kendisine vereceğim torunları arar olmuştu. 19unda taze bir filizdim. Serpilmeye, yeni dallar ve derin kökler büyütmeye hevesli ve teşneydim. Yatakhanede belletmenlerin üstün görev duygusundan ziyade, biz biçare sübyanlara işkence edecek yeni yollar arar adımlarla volta attıkları koridora sızmayan mum ışığının etrafında konuştuklarımız, bana her suyun ve her toprağın tadılmaya değer, her yeni ruhunsa bir başka dil ve anlayış olduğunu muştulamıştı. Ders kitaplarının katı ve kısıtlı metinlerinin yanında ışıklar söndükten sonra koğuşumuzda dünyadaki yeni fikirlerin bayraktarlarını da okuyup tartışıyor, bu hararetli fısıldaşmaların bize çağrıştırdığı şiirleri bazen gülünç durumlara da düşsek içtenlikle okuyorduk. Şimdi düşündüğümde bu masum toplantılarda beni en çok mutlu eden şeyin gün ışığında zikretmediğimiz, taşımaktan dolayı bizi tehlikeye sokan fikirlerimizin o mum ışığında titrek birer çiçek gibi serpildiğini görmek olduğunu kabul etmeliyim.
Memlekete döndükten sonra niyetim, dul anamı ve kendi mütevazi hayatımı besleyecek bir iş bulup kendime kalan vakitlerde okumak, tartışmak, tartışacak bir arkadaş bulamazsam da yazmaktı. Ancak iş bulma telaşı geride kalıp kendimize bir düzen kurmamızla anamda gözle görülür bir huzursuzluk baş gösterdi. Kitaplara ve yine okul yıllarında alıştığım kahve ve tütüne düşüp evden çıkmadığım akşamlar gitgide çekilmez bir hal aldı. Çoğunluk vaktini mutfakta geçiren anam önce ne okuduğumu soruyor çoğunlukla yeni dünya düzeni, teoloji, tarih ve sosyoloji üzerine olan bu kitaplarda ilgisini çeken hiçbir şey olmadığını kendine inandırdığından sözü ne yapıp edip nişanlanan bir arkadaşıma yahut torun seven kendi arkadaşlarına getiriyordu. Neredeyse refah içinde yaşadığımız evimizde rahat batıyordu ona sanki. Okulunu askerliğini bitirmiş nihayet düzenini kurmuş oğlunun evlenmediği, mürüvvet denen şu ne idüğü belirsiz şeyin peşinden koşmadığı her dakika korkunç ve geri dönülmez bir kayıp gibi geliyordu ona. Uzunca bir süre bu imaları ve zorlamaları duymazdan geldim. Fakat bir yerden sonra annemin bu fikirle acı çektiğini, sabahları yatakları düzeltirken yahut akşam rehavetinde bulaşıkları toplarken kendini tutamayıp gözyaşlarına boğulduğunu, kısa ve acılı iç çekişler içinde kendini harap ettiğini fark ettim. Anam cahil bir kadındı ve kalan yıllarını torun severek ve ona bu torunu veren oğluyla kıvanarak geçirmek istiyordu. Bana açıkça söylemese de ruh halini anlıyordum, yaşlı bir kadının en doğal isteğini o kadar da yadırgamaz oldum. Hem nasıl olsa evlenecektim, içimde böyle bir his olmadığını hatta hayatım boyunca bir kadına adi dürtüler dışında bir şey beslememiş olduğumu bildiğim halde bu gerçeği çakılmış bir mıh gibi duyumsuyordum içimde.
Sonrası oldukça sancılı fakat çabuk oldu. Anamın özlediği, seveceği torunlarından ziyade evlenme hikayesi ile ortaya çıkan müthiş bitiriciliği dünya evi denen müesseseye olan derin hakimiyetiyle yıllardır içinde zorla tuttu kendisiymiş meğerse. En ümitsiz, en bitirici darbeyi ise sanırım düğün fotoğraflarını ilk gördüğümde yedim. O sahte ısmarlama gülüşler. Deklanşörün ve açılıp kapanan objektifin yüksek tavanlı stüdyoda yankısı. Arkada devamlı değişen ve yaşayacağımız yer dışında her yeri temsil eden perdeler inip kalkıyor. Fotoğrafçı evet diyor devamlı, “evet evet şimdi ıssız bir adada ikiniz varsınız, birbirinizi seviyorsunuz gülün, deniz, kum, evet güneş gülümseyin kumrular Evet evet işte böyle, biraz daha dik sen şimdi üstten evet çok güzel şimdi elini indiriyorsun beline evet şimdi kasıklarına deli gibi deli gibi” fotoğrafçı bizimle telefon seks yaparken Biz ıssız adada porno çeken iki yabancı gibi birbirimize dokunuyor ve gülümsüyoruz. Bir an önce bitsin istiyorum bu işkence, uzatır korkusuyla ağzımı bir tek gülmek için açıyorum. Zehra da bozuk fakat yaradılışı gereği herhalde, daha uyumlu işleri hızlandırıyor
Zehra iyi kızdır. Kalbi temizdir. Beni de sever. Fikretle büyük bir adanmışlık ve özenle ilgilendi sağ olsun. Benim de gönlümü hoş tutmak için elinden geleni yaptı doğrusu. Fakat düğün fotoğraflarında gördüklerim içimde devamlı kaynayan bir lağım, cerahat dolu bir yara olarak kaldı. Ben elbette korkunç ve yapmacıktım fotoğraflarda. Ama Zehra öyle ölçülü öyle doğal görünüyordu ki sırtımda 10 yıldır geçmeyen bir ürpertiye sebep oldu. O çile ve tacizin ortasında yansıttığı bu güzellik ve sadelik, öyle ki sahteliğini bildiğim halde şüphe düşürdü içime. Bu sahteliğe ve görüntüye böylesi hakim olmak, tüm iyiliğine ve gençliğine rağmen içinde taşıdığı bu müphem kabiliyet.
Evlendikten sonra yeni kurduğumuz evin borçları ve anamın keyfi yerinde de olsa daima çektiği para sıkıntısı beni daha çok çalışmaya zorladı. Tabii kitaplar ve fikirler azalarak yerini fazla mesailere, evin bir türlü bitmeyen ihtiyaçları için çıkılan alışverişlere, sonraki zamanlarda ise gece nöbetleri ve veli toplantılarına bıraktı. Geriye kahve ve tütün kaldı. Tüm bu telaşeden, yuva kurmaktan, çocuk büyütmekten hatta kariyer yapmaktan belli bir keyif ve tatmin aldığımı söylemeliyim. Fakat o uğursuz fotoğrafın iğrenç kokusu, bu sahtelikte karımın ve anlaşılan tüm dünyanın gösterdiği bu ince ustalık. Yıllarca yutkuna yutkuna bastırdığım bulantı.
Reklam panoları bana annemi, karımı ve dünya evine girişimizin onuncu yılı olan geçen hafta idrak ettiğim katlanılmaz gerçeği hatırlatıyor. Zehra ile yanyanayız, elim omzunda. Fikret ortamızda gözü pastanın mumlarında, bizim üfleyeceğimizi duyunca bozulmuştu zaten, fotoğrafta da ekşi ekşi duruyor. Zehra bildiğiniz gibi. Ve ben, geniş yuvarlak suratım ve iyice ortaya çıkmış kabak kafam, gözlerimin içi gülüyor. Fikrete kızmış olduğum halde, Zehra'nın bu fotoğraf diye tutturmasına bozuk atmış olmama rağmen duruşumdan, sanki içten bir çarpılmayla bükülmüş yine de biçimli ağzımdan aynı lağım kokusu geliyor. Ben yıllardır kovaladığım canavara dönüşmüşüm, fotoğraftan artık hesap dışı kalmış kendime bakıyorum. Bu fotoğrafa ve tüm dünyaya gösterdiği uyumun tam ortasında öldürmeliyim onu. İğrenç lağıma geri gömmeliyim.
Bu sefer caymayacağım, tüm saatlere, tüm reklam panolarına ve düğün fotoğraflarına inat yetişeceğim gelen trene ve önüne atlayacağım.
Koşa koşa peronda buluyorum kendimi. Bekleyen yolcuların uzak sesleri gar amirinin düdüğüne karışıyor, gülen çocuklar, duvarda yine reklam izmarit ve çerçöp dolu yol, yüzlerce kişinin ağırlığı ile tir tir titreyen raylar. Tren geliyor, ışıkları soğuk çelikte gittikçe yaklaşıyor. Derin bir nefes alıyorum. Önce ferah ve azad edici bu nefes tünelden gelen lağım kokusuna bırakıyor kendini içimi kaplıyor. Bir dakikadır bir reklam panosuna, iki fotoğrafa, bütün tanıdıklarına lanet yağdıran kendime, biçare halde koştura koştura yine en kolayı, en mücadelesizi seçen şu meczupa bakıyorum karşıdaki boş panonun camında. Tren ritmik ve öğütücü sesi ile aramıza giriyor. Gitgide yavaşlayan tren camlarında yine o lağım kokulu gülüşü görüyorum. Şimdi ben trendeyim o ise benim yerime eve dönecek.
Uğurlar olsun.

Halka Dokumak

Dokumacıların elleri kabalaşır yıllar içinde. Biz yine de anlayış gösteririz bu kaba ellere, çünkü bizim vermediğimiz her emek, göstermediğimiz her çaba, büyür, kutsallaşır gözümüzde.
Bizim de meraklandığımız sonrasında büyüttüğümüz tüm emekler başkalarına kutsal geleceğinden, yaptıklarımızı yapmakla kalmaz, anlatırız.Beyaz bir kumruya denk geldik geçen sabah. Yalnız uğramıştı yanımıza. Camın öte yanda koymadığım bulgurları arıyordu , bulamadı, bakındı, gitti, hafif kanadına binerek. Ben de hafif yanıma yükleniyorum bazen. sonu pek de iyi olmuyor gerçi. Sonra sanrılı yardım çağrıları, sabah mutsuzlukları, dostlardan biri bir ses veriyor da acemilikle onu da bezdiriyorum, bir diğer dostun verdiği müzikle avunuyorum. Denemeler yapıyorum,yerinden çıkacakmış gibi görünen her şeyi söküp, hepsini birden yerine koymaya üşeniyorum Üşenmesem, yerlerini karıştırıyorum sonra ister istemez kurcaladıklarımın varoluşuna katılıyorum.
Her gelen mevsim dağları ve sokakları, denizi ve bardakları başka renklere boyuyor. Bir seyirlik ki yaş gelir gözünüzden. Kuşlar teker teker. sonra çifter çifter konuyorlar pervazlara, Pencereler bir anda önem kazanıyor. Bir anda tüm prangalar çözülmüş gibi, atılmak geliyor dışarıya,  içimizden . İnatla oturuyoruz. Kudretinden korktuğumuz, bu kadim atalet. Korkumuz mıh gibi çakılıyor içimize . Yine de tüm bunların bir oyun olduğunu bilmenin verdiği bir ferahlığın içindeyiz. Korkmuş gibi yapıyoruz ki zevki çıksın. Halbuki tam şimdi Macellan gibi dönüp dünyayı, bir de açları besleyip bir parça esenlik bağışlamak işten bile değil. Ama işte, tadını çıkaracak ya kerata rol yapıyor aklınca.

Ferahlık ile esenlik zamansal bakımdan çok ilgi çekici , uzun vadelerden damıtılmış kısa anlarda parlıyorlar geniş zamanda ise ancak yoklukları tespit edilebiliyor, başkalarının hayatlarından harici varlıklar olarak yanıp sönüyorlar. O halde en doğru amaç bellediğimiz bu iki kavram en iyi senaryolarda bile ufacık bir avuntudan ötesini veremeyeceğinden uğruna yaşadıklarımıza kıyasla bir hayal kırıklığı olmanın ötesine geçemiyor. Bir ideal aranacaksa buraları pek elverişli değil doğrusu.

Kuşlar hala gelmedi. Ne zamandır sesleri de gelmiyor bir anda kalkıp gittiler mi yoksa mahallenin kaynayan sularını mı buldular patlak bir boruda diyorum. Lakin önümüz kış umarım ihtiyaç anında bulurlar bizim pervazı.

Hava açtı akşama doğru, yarı kör uykumdan uyandım ben de. Bir duş alıp ceketi çektiğim gibi sokağa attım kendimi. Bir kültür evinin barında oturuyorum. Güzel sesli ve gülüşlü kadınlar işgal ediyorlar en yakındaki masayı. Hoşuma gidiyor doğrusu, bu pozlu da olsa cıvıl cıvıllıkları güzel şeyleri çağrıştırıyor bana. Hafif kalkık burunları, kemik çerçevelerin ardında oynaşan gözleri siyah bir köpeğin havlamasına karışıyor. Bir yudum daha alıyorum biradan. biraz daha izliyorum kızları ; onlar izlenmekten memnun ben izlemekten medenice yaşayıp gidiyoruz bu huzurlu akşamda.

En çok cesaret isteyen evden çıkmak aslında. Çünkü bu cesaret korkulandan ziyade boş vermişliğe karşı gösteriliyor. ve eminliğe, atalete. Cesaretin içi bambaşka anlamlarla doluyor böylece, basitlikle kutsanıyor.

Olmak istediğimizle olduğumuzu mukayese ettikçe ikisi de konu dışı kalıyor. Kendimize dürüst olmayı unutuyoruz, daha kötüsü kendimizi kandırdığımızı da unutuyoruz.

Şimdi eskisi kadar kalabalık pasaj ucuz kitap peşinde öğrenciler dost sesli kitapçılar ve havalı plakçılar var.

İstanbul, sonbaharı giyinmiş fakat yazın enerjisi daha tükenmemiş. Adımlar hızlı, başlar o kadar eğik değil. Oturduğum yerde panikliyorum sonra nefes alıp ferahlıyorum. Çünkü nefes almak bize yaşadığımızı ve gerçekliğimizi müjdeliyor.

Sevdiklerimizi, sırlarımızla koruduğumuzu sanıyoruz. Oysa dillenmemiş tüm duygular, sinsice bir öfke besliyor, bahçeyi bürümüş yabani otlar gibi içimizde büyüttüklerimizden çalıyorlar. Biz aynı bahçelerden beslenenler, en çok kendimize ihanet ediyoruz böylelikle. Korkular bizi gizliyor sanıyorsanız yanılırsınız. Korkular bizi yok ediyor. O halde bize yakışan yani bilmenin ve hissetmenin getirdiği sorumluluk dürüstçe yaşamak oluyor. Nihayetinde inancımız bizi ele veriyor. Seve seve teslim oluyoruz. Kendimize ve sevgiye.

Kafayı Toplamak Üzerine

Ne olursa olsun, yine eve dönüyorsun. Bir yerde kahveni yapıp, müziğini açıp,.. ne bileyim her ne yapıyorsan işte. Kafandaki her neyse artık. Ritme bırakıyorsun kendini parça parça.Kafan dağınıkmış, varsın olsun. Evde kafanı toplamayı düşünmüyorsun. Beynin, gün boyu her yerinden bir şeyler fışkıran şekilli kutu. Aklının, her estiği yere boşalmasını istemiyorsun elbet, toparlıyorsun, bir şekil veriyorsun. Ve işte tam ritm bitmiş, alkışlar başlamış.. Koyverip gidiyorsun;

Bugün kaç kişiyle konuştuğunu her konuştuğuna sayısını yani kaçıncı sırada olduğunu söyleyerek oynadığın bir oyunda aynı oyunu oynayan bir başkası ile karşılaştığında hemen kısıtlanmış hissetmenin sebebini bildiğinden olsa gerek tam da senin olan ve senin de ait olduğun bu güvenli yerin ne kadar küçük olduğu gerçeği aklında aynı şimşeği çakıyor ardı ardına

-Aslında kafayı toplamaya gerek yok.

Güneşli Mesai

Güzel Havalar
Kurtarıyor insanı da,
Bir yandan sinsi
    Hatırlatıyor sahilde olmadığımı
    Ve dolaşmadığımı dağlarda

Bin pınarın suyu aksa da
Bir çeşmeye muhtaç, kutularda
Bir fikir gibi güneş
    Parlıyor, akıyor, ısıtıyor
    Kaybolmuyor unutuşlarda

Nihayet insandık hem
Ekmek parası ve sıkışık otobüsler
Kadın davası, namus davası
Düpedüz iki baklava kavgası
    Ve iki ağaç için onca zulme uğramış
    Ve sığınmışken sıkışık odalara, omuz omuza
Bir fikir gibi güneş
    -nalet şey hatırlatıyor
Yıkılmasından korkmadan yaslanacak bir ağacın
İzinsiz gidemeyecek kadar uzakta olduğunu

Hayıflanıyorum,
Özgürlük kokan,
Kardeşçe büyümüş ormanlardan
Nasıl da uzak kaldık böyle
    Hayıflanıyorum da sonra avunuyorum
Maaşlarla, hiç oynamadığım oyuncaklarla
Sonra fazla mesailer ve yüzü gülen müşteriler
Şikayeti kısaydı bugün çaycı ablanın
Hem huysuz ressam da
Kötü davranmadı neredeyse
Yeni bulaşık makinem de tıkır tıkır çalışacak
    -inanıyorum
İnanıyorum ve KÖR OLUYORUM
Aklım dağlarda

Beyhude Çaba Üzerine

Günler geçiyor. Bir toplu delilik halinde ele ele, dirsek dirseğe, diş dişe gömülüyoruz hayata. Sökülemeyecek kadar sıkı sıkıya saplandığımızı görüyoruz da dehşete düşüyoruz. Hâlbuki öyle basit ve önemsiz ki varoluşumuz, kalabalık olmasak hiçbirimizi ikna edemeyecek hayat, hayatta kalmaya. Haksızlıktan dişimizi sıkmayı da öğrendik çok şükür. Yani hem uğradığımız haksızlıklara hem de haksız olmaya düpedüz. -Böyle olagelen şeylerin şöyle olamama çaresizliği- Nedense kişiselleşiyor bu durum. Sonra da kabullenip bilgeleşiyoruz ya bunu, epey komik. Yani bir yapı kuruyoruz da temelin öyle önemsiz olduğunu görmek –nedense- yine bizi yıkıyor nihayet. Herkes biraz tanrıdır. Yaşadığı her şeyi kendisi yaratır. Bu önden belirtilmiş bir pratik de değildir üstelik. O anda “bu an“da üretir-ürer, varoluşa katılır ve değiştirir. Tanrıdır ya herkes, herkes herkesi yaratır biraz. Biletsiz bindiğiniz otobüste, kartını uzatan yabancı, kurtarmıştır sizi yokluktan uzanan eliyle. Yokluk? Tabi ya, yoktu o yabancı sizin için otobüse binmeden evvel. Fakat artık kurtuldunuz. Tüm kutsallığıyla sıkıştınız konserve kutusuna taşınabilir tanrıların. Mütevazı bir tanrı, otobüs yolculuğu bahşetti size, tadını çıkarın. Geveleyip duruyorum kelimeleri. Bir şey yazmanın iyi bir fikir olduğu fakat yazacak derli toplu bir şey olmadığını fark ettiğim o huysuz anlardan biri. Elimde kalem zihnimin akacağı bir delik arıyorum. Zira sıradanlıktan başka bir şey dökülmüyor. Sıradanlıkta huzur buluyor insan. Nihayet iyi başlangıçlar hep çok yorucu ve elbette ümitli. Elbettelerin iğretiliği. Fark ettikçe midesi dönüyor insanın. Her şey bu kadar değişken ve belirsizken, elbette diyecek kadar emin olmak bir şeyden. Eminliğin makbul olduğu, rahatlattığı kümeler var, yeterince gözünüzü kaparsanız. Sonra Süpermen çıkıyor, “yazmalısın” diyor, daha “ne yazayım” diye soramadan uçup gidiyor. Arkamda, boynuma dolanmış pelerin hareketsiz, çöküyorum sandalyeye, uçacak bir yer yazıyorum da yarım kalıyor.

Cunda

Çok uzaklarda birileri de boğazı kurumuş ama keyfi yerinde uyandı bugüne. Güne karışmadan gerindi kimi, kimi uyurken yaptıklarını, kimi uyankıkken yapacaklarını düşündü ve söktü kendini yataktan. Hiçbiri toplamadı yatağını. Büyük ustalar konuşadursun, kendini dışarı atanlar da oldu eminim. Sabah sakinliğini teknelerin.. Uyuşuk dalgalar, usturmaçaları neredeyse ıslattı. Kahve de, mate de, çay da kaynadı. Güzel alışkanlıklar kana karıştı. Sonra kahvaltılar, selamlaşmalar. Güneş saklanmadı bugün saçları kuruttu sabah sabah ıslanan. Nefesler aldık işte nihayet, teker teker bir oldu sanki küçük poğaçalar. Herkes bir kenarından ısırdı. Kuşlar öttü, kırıntılardan tırtıkladı. Kalemler indi kalktı, kağıtlar buruştu, ölümsüzleşti. Defterini açıp okuyanlar ayna sandı da yanıldı. Kendilerinin sanıp aldandılar. Yazılar vücut buldular harf harf, katıldılar yekpare varlığına anonimin, renkler karıştı da ortalığa bir ebru boyadı. Afyon patladı, gün başladı

Sizin Olsun

"Nurgül Yeşilçay oğlunun okul servisinin muavini ile tartışmış. Bana ne abi, Nurgül Yeşilçay'dan, oğlundan, okulundan, servisinden, söföründen, ulan tartışmadan bize ne? Bu kadar mı dertsiz bu dünya? Shire mı burası, hobbitköy mü de, çiftçinin karısının şirretliğini konuşuyoruz. " demezler mi abi diye sormamış belli ki programı hazırlayanlar. Gideri var demişler gitmiş. Baştan savmalık ve ard niyet akıyor parlayan ekranlardan. Çok renkli, yüksek tempolu bir ninni gibi uyutuyor hem de nasıl, gözlerinizi kırpmadan. Halbuki muzlarla gezsek çantamızda, kutulara para atıp, kutulardan içmesek. Rengarenk, arkada bir ritme göre her şey sen de duyacak gibisin. Öyle alasından. Ne çirkin bıyıklar, ne uluyan kurtlar, dağda çakallar, silahlar, nefret, dalavere, komedi gibi gerçek, gerçek ama trajik.. Bıraktım sizin olsun

Çay içelim tamam

Tamam tamam

Harareti alsın çay

Kahve ağır ve kokulu

Hava nemli ve ağır

Sevmeyelim mi?

Varsın olsun mu bu

Daldığında gözlerimizin buğusu

Yani hiç konuşmayalım

O zaman

Dokunalım yalnızca

Dokunalım, sonsuz kere

Sonsuz yere dokunalım.

Uzanıverelim işte tam

Buraya

Sen nefes al sade

Ben dolanırım yerlerde

Kimsenin sevmediği

Ve yüksünmediği

Ve yüksünmediği

Ağaçlar altında,

Gölgede dolanmaktan

Atınla gel ister,

İster biletle

Çay da içeriz tamam

Gel sen

Kırmızı bir şey düşün

Öyle haşin değil ama

Domates mesela

En kokulusu

En alasından

Çıkar canını bıçağınla

Çıkar bıçağını kınından

Nasıl koksun

Nasıl alsın ellerimi

Ellerimi dizlerinden

Nasıl sevelim uzun bir

Şiir gibi işte

Domates gibi sonsuz

Bitmesin tamam

Bir çay daha demleyeyim

Bir Bardak Su Üzerine

Birbardaksuya bakıyorum. Kıpırtısız duruyor, sıcak güneşin altında, arada serinleten bir meltem oluyor, ben serinliyorum, birbardaksu hafifçe dalgalanıyor. Dolaylanıyor kelimelerim. Aynı suyun içinden geçen ışınlar gibi. Fizik derslerini hatırlıyor musunuz? Bardağın içinde bir başka görünüyor dünya. Kavisleniyor çizgiler, parmaklarımı kavislere uyduruyorum, birbardaksuyu elimde tutuyorum.Serin cam, yankılanan seslere karışıyor mahallede. Bekçisi gibiyim balkonun, neler oluyor neler bitiyor merak ediyorum. Dudaklarıma değdiriyorum bardağı, su yavaşça dökülüyor, dişlerimin arasından damağıma yayılıyor. Acelesiz yutuyorum, küçük dilim ferahlıyor, içeriye doğru yol alıyor su, yerini buluyor, heryerimi de bulacak yakında. Minnetarım. Avusturalya'lı biriyle konuşurken ister istemez gülümsüyorsunuz. Çok uzak bir yerin de hayatınıza katılıp, dünyanızı genişletmesi değil yalnızca güzel olan. Yaşıyorsunuz bunu, içindesiniz ve yine de anlattığı şeye gülüyorsunuz. Yaratıyorsunuz hayatınızı. Geriye bakmıyorsunuz. Ya da geride durmuyorsunuz yani. Yani yaşıyorsunuz. Elleriniz kahve yapıyor, el sıkıyor. Gözlerinizi dinlendiriyor, kara camların ardından bakmalarını seviyorsunuz. Sesler size doğru bazen siz seslere doğrusunuz. Ve yaşıyor kulaklarınız, titriyor tüyleri rüzgarda, mart varoluyor siz bakmazken. Size birşey söylüyor müzik, bazen ona bile gerek duymuyor. Yeni duş almış biri havlusunu çözüyor saçlarının, temiz vücut ve çiçekli şampuan kokusundan gözlerinizi alamıyorsunuz. Islak saçın hep güzel olmasını yadırgamıyorsunuz. Geri durmuyorsunuz işte, eli elinize dokunuyor, ekrana bakarken. Siz gözlerinizi unutmuşsunuz zaten, nasıl da heyecanlı iki tenin dokunuşu. Kolu omzunuzda belki boynunuzda biraz da. Ya da rakı içiyorsunuz örneğin, hem de mehtaba karşı, dost biri konuşuyor, belki dizinizde duran eli kah yumruk oluyor kah tutuyor sizi. Siz gözlerinizin, kulaklarınızın, burnunuzun, hiç yaşamadığı birşeyle haşır neşirsiniz mesela. Öyle bir yaşamak ki bir anlık, doğru hissediyor insan ya da nasıl desem, çaresiz değil gibi. Parodisini yapmıyorsunuz halbuki. Hani size kızan birine "yahu ben böyle biriyim" demek gibi. Eşikteki tatlı duruş. Vücudun sola kaykılmış, kolun kapıya dayanmış, bir elin belinde, bacakların çapraz. Öyle rahatsın ki, sıkı sıkı basmıyorsun bile yere. Gülümsüyorsun, güzel bir yere gireceksin az sonra ama yine de buradasın işte. Uzanıyorsun, birbardaksuyu kafana dikiyorsun.

Salata Üzerine

Önce manava uğradı, marul, taze soğan, limon, domates ve salatalık aldı. Manava gülümsedi, manav tepkisiz kaldı. Yirmi beşi yokuş yukarı olmak üzere yüz yirmi sekiz adımda apartman kapısına vardı. Otuz yedi merdiven, anahtarla iki tam bir yarım tur, eve girdi. Elindeki torbaları ayakkabılarını çıkarıp mutfağa bıraktı. Tuvalete girdi, çişini yaptı, sifonu çekip ellerini iyice sabunladı. Elinin sabunlanışında sekiz vuruşlu ritim saydı. Ellerini kurulayıp Art Blakey plağını seçti, tozları tişörtüyle silip, pikabı çalıştırdı. Önce derin, hisli elle tutulur bir sessizlik, sonra biri zillere dokundu. Sekiz, on altı, yirmi dört ve tüm nefesliler davula uydu, giriş tekrarlarını dinleyip sebzeleri yıkamaya koyuldu. Kalçasını hafifçe sağa sola sallıyor omuzları ritmik, bir iniyor bir kalkıyordu. Marulları yıkayıp suları aksın diye tabağa dizdi. Salatalıkları, taze soğanları yıkadı soydu, domatesi ikiye kesip canı istediğince evire çevire doğradı. Blakey solosuna geçerken bıçak elindeydi, havadaki davullarda ve tahtadaki sebzelerde tempo tuttu, soğanları küçük kesti. Suyu akmış marulları eze büze bıçaktan geçirdi. Koca bir cam kap, yeşilli kırmızılı renklendi. Taze sebzeler içini ferahlattı son nefesleri mutfağı aydınlattı, yağ sirke az limon, iyice karıştırdı. Çok güzel görünüyor, yağlı limonlu sirkeli pırıl pırıl parlıyordu. Yiyemedi, salondaki sehpaya bırakıp yanına uzandı. İkinci parçanın solosu başlamadan uyuyakaldı. Salata o uyurken, kaloriferin kuruttuğu salonda büzüştü, soluklaştı, karardı. Salata öldü adam da uyanmadı.

Sıkılmak Üzerine

Büyük bir salonda toplanmıştık. Takım elbiseli kurumsal bir sürü. Şirket isimleri ve sektör kelimesi yankılanıyor çokça. Büyük salon doldukça mırıl mırıl konuşan, sandalye kapmaya çalışan kalabalık, olanca gücüyle patlayan gökgürültüsüne bir an kafalarını kaldırıyor ve artık başlayan konferansın kürsüdeki konuşmacısına duyurmadan aralarında fısıldaşıyorlar. Yağmur yağıyor. Soluk bahar güneşinin sızdığı pencerelerde tıpırtılar. Kesilen kuş sesleri, koşuşturan ayak sesleri, Büyük salonun duvarları baştan başa kitaplık. Tek bir derginin tüm sayıları dizilmiş. Kimbilir, belki her ay bir sayı ekleniyordur, duvarın bir köşesine. Sarı ışıklar balkonlara dizilmiş ahşap masaları aydınlatıyor. Küçük okuma locaları. Masalarda lambalar, yer yer defter, bazısında su, okuyanlar, yazanlar, dinleyenler, uyuyanlar. Masalar dolu. Kürsüye çıkmış adamın "I do apologize" derken yüzünün aldığı ifade, ya da bir önceki konuşmacının çevrilmesi mümkün olmayan almanca kelimeyi telaffuzundaki tını... Bazılarımızı şimşeklerden ve gökgürültülerinden, daha fazla tedirgin ediyor. Alkışlarla ineni, alkışlarla çıkan takip ediyor ve salon yine fısıltılara boğuluyor. Boğuluyorum. Kalemimi ceketimin iç cebine takıp, defterimi kaptığım gibi özürler dilemeye başlıyorum, "afedersiniz, pardon" Yüzümde donmuş bir gülümseme, yengeç adımlarla sıyrılıyorum insanlardan. Yanından geçtiğim ceketliler bana bakıyorlar, konferanstan çıkmamı pek sevmemiş görünüyorlar. Yüzümdeki gülümseme kayboluyor, anlayışlı bakıyorum şimdi, müdürün odasına çağırılıp azarlandığım günlerdeki gibi. Adımlarımı hızlandırıp merdivenleri çalıyorum, dıbı dıbı dıbı dıbı dıbı dıbı dıbı, alt kattayım. Dışarı çıkıp adını sundurma sandığım bir yerde yağmurdan korunaklı bir banka oturup yağmuru izliyorum. İnsanlar koşuşturuyorlar, geniş bir çimlikle ayrılan binalar bir koro tutturmuş, böyle senkron olmaz olsun, ağaçlar bile uygun sallanıyor, patara patara şarkılar mırıldanıyor. Kafam dillere ayrılıyor sonra, She is marvelous I would say, intellectual property law dictates the rightful owner of an artıstic material, halt! darf ich sie etwas fragen?, bana soru sormayın, ben yalnızca yağmuru izliyorum. Duruyorum bir an. Defteri açıp yazmaya başlıyorum. "Büyük bir salonda toplanmıştık. Takım elbiseli kurumsal bir sürü. Şirket isimleri sektör kelimesi yankılanıyor çokça. Büyük salon doldukça mırıl mırıl konuşan, sandalye kapmaya çalışan kalabalık, kürsüye fırlayan adama bir an kafalarını kaldırıyorlar, bazıları kıkırdıyor, aralarında fısıldaşıyorlar. Bu davetsiz adam ön tarafta oturan protokolü tedirgin ediyor, birkaçı müdahale edilmesini isteyen bakışlarla etrafı kolaçan ediyor. Kürsüdeki mikrofonu alıyor eline ve "Merhaba" diyor. Ortalık yatışır gibi oluyor, kalabalık biraz da merakla sessizleşiyor. "Bugün burada toplanmamızın sebebini hepiniz biliyorsunuz. Ama biriniz bile bana söylemiyorsunuz. Madem öyle, ben de size bir şarkı söyleyecektim, söylemiyorum. Kalabalık, hafifçe gülüyor" Sıkılıyorum defteri kapatıp, kalemi iç cebime takıyorum.

Deniz Üzerine

Su kaynayalı 3 dakika olmuştu. Bardağın ağzı dumanlar saçmaya devam ediyor. Alışılmadık sesler arasında ilk yudumu almaya çalışırken yüzünün aldığı ifade pencereden sızan ışıkta büyüyor, duvarlarda kesif bir pandomim boyuyordu. Tedirginlik içerisinde vakumladı kupayı. Çay dudaklarını yaktıktan sonra dilini de uyuşturarak boğazını dinlendirdi. Sırtına yaslanıp müziğe verdi kendini. Atının sırtında dimdik duran biri gibiydi, ritmik ve durağan, tempo tutuyordu. Ağaçlar ve tundra kuşları, uçmaya meyilli ve çalışkan. Zor bilinen yolları, tesadüfen öğreniyordu. Çay gibi. Çay yarıya inerken koltuk ve Tv yerinde kaldı. Sehpa üzerindeki onca şeye rağmen tepki vermedi. Müzik hoparlörü çekingen bir dansa kaldırdı, çay hafifçe ayak uydurdu. Tüm bunlar olup biterken televizyonun yanında duran koltuğun üstündeki cepleri açık çanta, üzerinde çıkarılmış kıyafetler ile gölgelere saklanmış, balkon ışığında sereserpe gerinmiş vazonun dolgun hatlarına karşı koyamadığı bir iştahla bakıyordu. Çayı elinden bırakıp az ötedeki sedire uzandı. Müzik, güneş ve aynadan, yol ve çocuktan bahsettikten sonra biraz da kaderden dem vuruyordu. Bir yastık daha sıkıştırıp kafasına tempo tutmaya başladı ayak parmaklarıyla. Ritmi tam yakaladığını düşünmekten elinden kaçırdı. Müzik bir iddiayı unutturuyordu. Anahtarlar yalnızca kilitliyor, açık kalan yerlere seğirtiyordu. Müzik bir olmayıştan bahsediyor. Bir rüya, bir mesajdan ve çocukluktan. Adam çok az hareket ediyor ve çayı düşünüyor. Soğuması da değil likit olması. Akışkan, sıvı. Deniz geliyor aklına. Tüm suların ahreti, sonsuzluğu. Dağların derininde koyulaşan bir akıntı ilerliyor. İlerledikçe büyüyor, fevrileşiyor. Yükseliyor, kayaların arasından köklere tutunuyor. Güneşe kapılmış. Söndürebileceklerinin aksine bu sıcağa saygı duyan ve inadına tazyikle yeşillikler boyayan su. Sonsuz dinginliği kovalarken hırçın, değişken. Bazısı köklerde vasıta değiştiriyor. Çoğu toprakta oluk oluk, az olduğunu farkettiği heryere ve herşeye neyi var neyi yoksa çağlıyor. Oyuklar, oluklar toprak ve düşüşler. Toprak, suyun en korktuğu ve en sevdiği. Dinlenmeye de teşne harekete de ve esas durmakla ilgili. Çay olduğu gibi duruyor. Pikap durmuş, sessizlik hep kazanıyor. Toprak gibi. Denizi düşünüyor. Değişken ve güleryüzlü. Soğuk ve davetkar. Unutkan ancak varolmaktan usanmadan. Sakinlerini sakin tutacak kadar dingin, galeyana getirecek kadar coşkulu. Ama ilgili, farkında, umursamamasıysa doğası gereği. Özellik yok. Özel hiçbirşey yok. Herşey aynı yahut hiçbirşey farklı değil. Soğuk ve davetkar.

Ankara üzerine

Su. Gözlerimi biraz kaldırdığımda ilk gördüğüm yeşile çalan rengiyle bu havuz. Bir parktayım. Havuzun üzerinde birkaç fıskiye var, suları havalandırıyor, havuza geri dönen sular, söğüt ağacının öptüğü yerleri dalgalandırıyor. Park sakinleri olarak huzur buluyoruz. Serçeler, güvercinler çekirdek kabukları ve simit susamları arasında taşlıklarında ezebilecek bir şeyler arıyorlar. Ata çiçeği dikmişler bu parka, kırmızı yapraklarıyla, rüzgara hafif hafif eşlik ediyorlar. Ağaçlar genç, olsun olsun 60 yaşındalar. Bir belediye görevlisi toprağa eğilmiş küçük çiçek fidelerini gömüyor sonra da elleriyle bir güzel düzeltiyor.
Bu tatil gününde 'an'ı düşünüyoruz. Ve ne kadar boktan ve ucuz olduğunu unutmaya çalışıyoruz.

Fırtına üzerine

Ne fırtına yaptı ama, bir kediyi ciyak ciyak miyavlattı. Büyük, çok çok büyük bir boru üfleniyor sanki gök gürülderken. Yağmur ağaçlardan, kuşlardan, balkon demirlerinden, oturaklardan, gemilerden, bayraklardan, omuzlardan ve kendinden öyle farklı sesler çıkartıyor ki; dinlemeye doyamıyoruz. Hepimiz ayaktayız. Saygı duruşu gibi değil, bir festival havası. Çok dipten ve uzaktan bir cazdavulu vuruyor. Savruk ancak doğal ve öyle ritmik, öyle akışkan ki; 'bu' diyorsun o büyük borunun öttüğü diyarların ritmi. Tapırtılar her yeri kaplamış. Biz çılgınca fırtınayı dinliyoruz

Sapanca

Oturduğum kafede radyo açıktı. Düzenli bir ses işte mekanları dolu gösteren cinsten. Sonra bir sessizlik oldu. Bir ney sesi doldurdu ortalığı. Hafifçe çok tanıdık bir melodi duyuldu. Ama hatırlayamadım ne olduğunu dinlemeye koyuldum. Zaten o kadar güzel üflüyordu ki kim üflüyorsa, taksimini bitirene kadar Barış Manço nun Dağlar Dağlar' i çaldığını farkedemedim.
Ne kadar güzel bir şarkı. Devamlı bir dikkat gerektirmiyor. Ama her dikkat ettiğinde etkiliyor.
bitti şarkı. radyo sıradaki şarkıya geçti. nasıl desem sanki havada kaldı şarkı akmadı duyulmadı yeterince. Sanki yavan kaldı. Barış Manço nun artık radyolarda özel günlerde çaldığını görmek biraz canımı sıktı. Sonra garson kasadaki adama döndü; " çok iyiydi Barış Manço ama öldü napacaksın" dedi. Canımın sıkıntısı geçti.

Ortaköy kahvesinde

Oturuyorum. Yanımda bir çift var daha tam çift değiller sanırım ama çok yakınlar. Kadın kendinden bahsediyor. Etrafındaki birkaç insandan söz açıyor. Ama genelde kendisiyle ilgili yorumlarından yahut beraber yaptıkları seylerden bahsediyor. Bunu kendinden bahsetmiyormuş gibi bir havada yapıyor. Muhtemelen en çok ilgilendiği şey nasıl göründüğü olduğundan , konuyu dönüp dolaştırıp oraya getiriyor. Adam da bunun farkında ancak bu farkındalığını sağlıklı bir sohbet için kullanmak yerine kendine iyi bir pozisyon elde etmeye çabalıyor. Bunu yaparken son derece dikkatli. Masada uzun sessizlikler var. Cümleler doğaçlama olamayacak kadar guzel kurulmuşlar. Bir kadını etkilemek adına yapılması gerektiğini düşündüğü ne varsa ona göre bcimlendiriyor cümlelerini. Kadın tuvalete gitti geldi. Masaya geri oturduğunda adam biraz durdu ve net bir cümle söyledi: profil fotografına baktım ama hiç beğenmedim çok makyaj yapmışsın flaş da parlamış yüzünde. Bu cümle karşısında yüzü biraz düşüyor kadının. Makyajını yeni tazelediği çok belli oluyor. Bu da masada konuşulanlar ile manidar bir paralellikte. Adam yalin bir sekilde kadini o kadar da begenmedigini belirtiyor bir fotograflik da olsa. Ve kadinin üzerinde bırakmak istediği etkiyi böylece hafifçe bırakıyor. Ancak kadın bu tarz durumlar için talimli. Durum rahatsızlaşmadan "evet o filmdeki Nicole Kidman gibiyim ruh gibi bembeyaz çıkmışım."
Bu noktadan sonra ilgimi kaybediyorum.

Konuşmak Üzerine

İnsanlar önemli buldukları seylerden bahsederler. Böylece söylediklerine bakarak insanların neye önem verdiklerini iyi kötü ölçebilirsiniz.
Bu değerlendirmeyi yapmak, kimse ile aynı şeyleri düşünmenin mümkün olmadığını öğretir insana. Hatta konuşmalar bile aynı olamaz. Kimse aynı şeyi konuşamaz. Ancak aynı şeylerden bahsedebilir. Söyledikleri aynı değildir. Konuşmak biraz doğaçlama bir eylemdir. Çok fazla kontrol edilemez. Elbette istediği şeyi söyleyebilir insan; ancak her kelimeyi, her vurguyu, her mimiği kontrol edemez. Kontrol edemediği herşeyi doğaçlar ve doğaçlama kendinden birşey ortaya koyarak yapılır. Yani konuşan herkes bunu yaparken kendisinin bir yansımasını ortaya koyar. Bu yansıma da gözlemlenebilir. Ancak yansıma yansımadır gerçeğin kendisi değildir dolayısıyla iletişim kanalı konuşmak ve dil oldukça gerçek bir uzlaşma ve tam anlaşılma - yahut anlama- mümkün değildir.

Mutsuzluk üzerine

Büyümek aslında önceden üzülmüş olduğun şeylere tekrar üzülmeme uyuşukluğu. Ne dertler değişiyor zamanla ne de tatminsizlik. Basitce dert skalasinin büyük bölümünü taramış oluyor. İnsan üzüldükçe durgunlaşmıyor. Aynı şekilde üzülmek yerine yalnızca duruyor. Güneş doğuyor ve batıyor. Adil; ne geceyi ne gündüzü kayırıyor. Adil olmayan şey algımız. Neye hissetmeye meyilli ise onu hissediyor.
Biz, sinir sistemimiziz. Düşüncelerimiz anlık iletilerin ve çok kullanılan sinir yollarının alışkanlıklarından ibaret. Ancak hislerimizi tanımlaması bu kadar basit değil. Bana kalırsa sinir sistemimizin kullandığı enerjinin kontrol edemedigimiz yoğunlukları hissiyatları oluşturan.
Ve bitmek bilmeyen tatminsizligimizin sebebi bu. Beynimiz elektrik enerjisi ile çalışıyor vücudumuzsa mekanik. Düşüncelerimizin vardığı yere vücudumuz yetişemiyor. Sadece eski farkindaliklarimizin bizlerde yer ettigini farkederiz kendimize baktikca. Olmak istediğimiz yerde olamayız bir türlü çünkü zaten imkansizdir. En azından uyuşuk olmayan beyinler için. Bulunulan yerden memnun olabilmek için isteklerin belirlendiği beynimizin, olduğumuza karar veren tüm vücudumuzu beklemesi gerekir. Aynı düşüncelerle çalkalanan zihinler ancak tatmin duygusuna sahip olabilirler. Vucutları ile zihinleri aynı yerde bulunan insanlar mutlu olurlar. Mutluluk, "orada olmak"tır. Cogu zaman zihnimiz vücudumuzun olduğu yerde değildir. Olmak istediğimiz yerlerin fikrine vücudumuz yetişemez. Bu geri kalma hissi , orada olamama hissi hizlandirdigimiz beyinlerimizin bizlere oluşturduğu nezarethanedir. Kalıcı degilizdir orada ama her hızlandığımızda kendimizi orada buluruz. Yavaşlayan zihnimiz vücudumuzun olduğu yere geri donene kadar.
Moderniteyi yaratan insanoğlu iste kendine bu ikilemi de yaratmıştır: ya bağnazlık, ya zihnin mutsuzluğa teslimi. Seçim bizde.

Kıyma Üzerine

Kıyma. Kıyma makineleri kırmızı, hantal ve tombuldur. Et parçalarını üst taraftan alır, yandan kıyılmış halde verir. İçine koyduğunuz etler kemiksiz ve çıplak olmalıdır. Aksi takdirde makine bozulur yahut layığıyla kıyamaz.

Güneşli bir gün. Kelebekler falan. Yani bu gün o kadar güzel ki kelebeklerin farkına varıyoruz. Dışarıda hafif bir esinti, güneş ile yıkanmış çimenleri dans ettiriyor hiçbir ahenk kaygısına düşmeden. Dişlerimizi fırçalıyoruz. Belki hızlı bir duş... Sonra don giyiyoruz hatta rengini de seçiyoruz bu sefer. Kısa bir şort, tiril tiril bir tişört. Ayakkabılarımızı en hafiflerinden giyiyoruz. Neredeyse hazırız. Dolabın en büyük kapağını hayal ediyoruz. Zırhımızı hızla üzerimize geçirip dışarı fırlıyoruz.

Çocuklar çok sever kıyma makinesini izlemeyi. İçgüdüsel olsa gerek, bir bütünlüğün sistemli olarak bozulması hoşlarına gidiyor. Makineden fışkıran et yığınları üst üste binerek, cıvık sesler çıkartarak sıkışıyor, biçimsiz bir tepe oluşturuyor. Makinenin istediği şekle girecek derecede kıyılmış etler, yine makinenin ittirdiği gibi şekil alıyor. Kıymaya elini sokmak istiyor çocuk. Oynamak istiyor. Kıyma artık köfte olmaya da, oyun oynanmaya da hazır.

Bugün sanki zırhımız biraz daha ince, biraz daha taşıması kolay. Ama hava öylesine güzel ki, neredeyse güvende hissediyoruz kendimizi. Hem kelebeklerin kanat seslerini, metalik gıcırtıdan duyamıyoruz. Hava tedirgin olamayacak kadar güzelleşiyor zamanla. Güneş öyle uysal ki gözlerimizi kısmayı bile bırakıyoruz. Yani alnımız bile rahat bu güzel günde. Zırhımızı çıkarmak istiyoruz.

Makine çıplak et istiyor. Kemikleri öğütemiyor. Kıyma makinesi çalışmalıdır halbuki, birçok sebepten. Öncelikle çalışabildiğinden kıymalıdır, sonra etleri kıyma iken paketlemek daha kolaydır. Hem kıyma kıymadır. Ne eti olduğu hayvanın neresinden kesildiği önem arz etmez. Kıyma kolay şekil alır. Kıymayı paketlemek kolaydır. Kıyma kullanıma hazırdır. Dolayısıyla makine kıymalıdır. Ancak kemikler bozar makineyi. Kemiksiz etler gerekir makine için. Güzel, kanlı, sağlıklı parçalar. Lezzetli ve olduğunun dışına çıkmamış, içine gereksiz sinir ve kemik parçalarını gizlememiş gürbüz parçalar. Makine çalışmalıdır. Kemikli etlerden kaçınılmalıdır.

Sağı solu kontrol ediyoruz. Sakin görünüyor. Düşünüyoruz. Birinin yaklaştığını görürsek zırhımızı hemen geçirebiliriz üstümüze. Hem arada sırada zırhsız gezebilme lüksünü de kendimize çok göremiyoruz. Hava güzel, kelebekli, serin bir sıcaklıkta bunaltmadan rahatlatıyor. Rehavet alıyor bizi. Zırhımızı çıkartıyoruz.

Kemiksiz et. Makinenin en sevdiği. Hem kıyma, kıymadır. Hangi etten yapılırsa yapılsın, paketlemesi de kolay olur. Kemiksiz et. Mis gibi. Yumuşak. Önce bir ucu değiyor makineye, hafifçe titriyor etin her yanı. Dişlere kapılıp kıyılmadan evvel ki, hoşa giden rahatsızlık.

Zırhtan kurtulan bedenimiz hafifçe gıdıklanıyor. Kelebeklerin sesini duyar gibi oluyoruz. Gevşemiş omuzlarımız gıdıklanıyor. Zırhsız nasıl da keyifli bir hayatımızın olacağını düşünürken son hız uçan bir ok böğrümüzü deliyor.

Kan. Makinenin dişleri, etin içinde gizli kalmış kanla yıkanmaya başlıyor. Makinenin devri yükseliyor. Parçaladıkça aldığı zevk mekanik bir uğultu halinde tombul ve hantal vücudunu titretiyor. Et dişlere kapıldıkça parçalanarak titriyor.

Bir titreme halinde hafifçe doğrularak ellerimizi böğrümüze götürüyoruz. Derken başka bir ok bizi tekrar yere seriyor. Yeşil çimenler kırmızıya bulanıyor. Zırhımıza kan bulaşıyor tekrar giymeye çalışan ellerimizden. Ancak çabamız beyhude. Uçan oklar, alaylar, savaş baltaları, hakaretler, kurşunlar,ihanetler zırhsızlığımızda nefes aldırmıyor. Artık mücadeleden vazgeçiyoruz. Hissiz ve hareketsiz bir halde çimenlerin üstünde sereserpe ölüyoruz.

Et artık titremiyor da. Makinenin devinimine kapılmış, kendi deviniminden bihaber kıyılmakta. Makine korkutucu bir sakinlikle öğüttüğü eti yan tarafından paketlemeye hazır halde kusuyor. Et önemsizleşiyor. Kıyma, kıymadır, paketlemesi de kolaydır. Makine sakinleşiyor. Et artık kıyılmıştır, yoktur, kıymadır. Değer, önem taşımadan köfte yapılmayı bekliyordur.

Ölüyüz. Böylece ölülüğümüzün haricinde her şeyi de çimenlerin üzerinde kan revan içinde bırakıyoruz. Zırhımızı çıkarmamızın pişmanlığı yok örneğin. Kabullenemeyecek kadar ölüyüz ölü olduğumuzu. Artık çimenden yahut güneşten yahut zırhtan veya kurşundan öteliğimizi düşünmüyoruz. Ölü, ölüdür, sevmesi kolaydır. Bu muhteşem günde anlayamayacağımız bir sevgiye teslim oluyoruz.

Ekşime Üzerine

Şarkılar bile eskimiş.

Yazılagelmiş bir yarım öykünün yazılmaya devam etmesini teşvik amacıyla parça parça yayınlanması silsilesi-5

Kalemi kağıda yaklaştırdı. Beyazlığı rahatsız etti, birşeyler yazmadan evvel sıkıca bastırdı kalemini. Mürekkep yarıçapı artarak azalan bir daire lekeledi kağıda.Biraz daha rahat hisseti, yazmaya başladı.
"Hep yalnızlıktan. Mastürbasyon yalnızlığın tecellisidir. Yalnız kaldıkça mastürbasyon yapıyoruz da yapıyoruz. Nefesimiz kesilene, kollarımızda derman kalmayana kadar kendimizi tatmin ediyoruz. İşe giriyoruz örneğin, güzel evlerde yaşıyor, güzel kadınlarla yatıyor, yakışıklı erkeklerle öpüşüyoruz. Güzel konuşuyor, bol bol para kazanıyoruz. İyi arabalarda seyahat ediyor, iyi otellerde konaklıyoruz. Başkası yeltenmeyince biz de ne yapalım, kendimizi kendimiz tatmin ediyoruz. Mastürbasyon yapıyoruz. Hep yalnızlıktan.
Keşke bu kadar şey öğrenmesek. Bilmesek bu kadar, merak etmesek. Yalnız olmasak bu kadar, rehavete kapılsak bir başkasının sıcaklığında. Başka yalnızlıklardan böylesine etkilenmesek keşke. Kitap yazacak kadar yalnız kalanları, "edebiyat, medebiyat" diye göklere çıkarmasak, müzik denen yalnızlığı bir birlikteliğe atamasak. Romantik şarkılar tek başlarına yazılmışlardır. Bir sevgili kucağında yazılmış şarkıları sevmezsiniz siz. Çünkü doğal olarak bir özlemi anlattıkça güzeldir şiir. Öyle der bir başka büyük yalnız. Kum kitabını da o yazmıştır, sonra 80lerinde öldüğünde yalnızlığından öyle korkar ki yok dağa çıksaydım yok pabuç giymeseydim diye atar tutar. Yaşlı yalnız en fenasıdır. Çünkü doğal geliştiğini zanneder yalnızlığının. Yahut kendi tercihi sanar. Ben de küfür ederim yüzüne. Kaypaklık sanatın zeminidir. Yalnızlığını inkar eden, marjinal olur, sanatçı olur, karizmatik olur. Pis yalnızlar. Mastürbasyonlarının kokusu yüz metre öteden duyulur.
Doğal olarak insan yalnız yaşamak istemez. Kimse. Bu kimsenin hayali yahut tercihi değildir. Öyle diyen yalan söyler. Kaypaktır. İçindekine yalan söyler.Farkında da değildir ama bir küçük yalancıyla yaşadığını bilir ta içinde. İşte o yalancı fazla bu konularla ilgilenmesin diye, oyalamaya çalışırız onu. İnsan yalnız olmak istemez hiçbir zaman. Ama bazen uğraşmaktan bıkar yalnızlığını kırmak için. Çünkü her kırılmayış bir hayali kırar insanın içinde. Kişisel bir eksikliği olduğunu itiraf eder insan ve bunun ona verilmediğini, yaptığı yanlışlıklarla buna ulaştığını bilir. Yani yalnız adam yalnızlığını farkettiğinde, bunu hakkettiğini de bilir. Ama itiraf etmek istemez. Der ki " Yok ya yalnızım ben. Öyle uğraşamam insanlarla. Sevmiyorum da zaten onları. Ben yalnızlığımla mutluyum" Kimse mutlu değildir yalnızlığıyla. Herkes ya bir prens yahut bir prenses ister gelip onu bu yakınmalarından kurtaracak. Ama dedim ya itiraf etmez bu kaypaklar. Onun yerine öykü şiir yazar,şarkı markı bestelerler. Şanstan değildir yalnız olmamak. Yalnız olanlarsa şanssızlıktan değil boktanlıklarından, kaypaklıklarından, çirkinliklerinden yalnızlardır. Kiminin içi,kiminin dışı çirkindir. Farketmez. Onlar yalnız kalmaya mahkumdur. İçlerine girenlerin yahut içlerine girdiklerinin sayısının bir anlamı yoktur. Dolmayacak bir boşluğa çakıl taşları atarlar. Dipten su sesi gelene kadar da mastürbasyon yaparlar.
Güzel olmak gerekir yalnız olmamak için. Güzel olursanız insanlar size yalnızlıklarını sunarlar. Böylece sizin yalnızlığınız kırılır. Onunki baki kalır. Genelde birliktelikler tek taraflıdır. Biri tek taraflı birliktedir,öteki de tek taraflı yalnızdır. Çünkü çoğu zaman biri ancak yeteri kadar güzeldir. Diğeri ancak "iyi, saygılı, tatlı, zengin, duyarlı, başarılı"dır. Bunların toplamı da bir bok etmez aslında. Yalnızlıkları ancak dalga geçer bunlarla. O yüzden herkes güzel olmak zorundadır. Yeteri kadar güzel değilseniz ancak şekilli mastürbasyonlar yaparsınız. Sonuçlarını bazen peçeteye silersiniz, bazen bankaya yatırır, bazen de gösterirsiniz yalnız kalamayacak olanlara. Güzellik artık hayranlıktan ziyade kıskançlık oluşturur. Bazen güzel bir şeyi bozmak istersiniz. Bunu zaten yapmış olduğunuzu, kendinize en azından çirkin olmayan bir şey sunulduğunu ve yıllar içinde güzelleştiremediğinizden yalnız kaldığınızı farkettiğinizde sinirle reddedemez sonra da vazgeçersiniz yazmaktan."

Murat Abi Üzerine

Murat Abi'yle yazışıyorduk az önce. Şöyle bir şekilde veda etti;
"Gülen insan her zaman yanında olsun."
Teşekkür ederim.

Adı Üzerin(d)e

Hatırladıkça daha çok şey hatırlayacağımı hatırlayıp rahatlıyorum.

Patlıcan Tatlısı Üzerine

Reddetmek istemiyorum. Rahatsız etmek de. İnsan rahatlıkla söyleyebilmeli karşısındakine. İnsan kendine söyleyebilmeli ne olup bittiğini. Anlamak gerek. Anlatmak gerekmese de. Ama kimi insan anlatmak ihtiyacı duyuyor anlamak için. Ama korkak olmamak gerek. Tepkiyi fazla önemsemeden içindekini dökebilmeli insan.
Saklayıp da turşu edeceğimize belki söyleyip reçel yaparız sevdiğimiz şeyleri. Belki şekeri tutmaz, belki vakti vardır, belki daha pişmelidir. Belki söyledik diye büyüsü kaçar. Belki küçücüktür nihayetinde. Belki büyütürüz söylemedikçe. Belki gerçeklikle gerçek değerini bulur. Biz yutarız, kusarız, tutarız.
Bazen en saçma iki şey uyar birbirine. Patlıcan tatlısı örneğin, hiç yediniz mi? Ben yedim. Yine yerim. Siz de yer misiniz?

Çıkrıkçılar Yokuşu Üzerine

Dil feylezofu Wang Bi'yi tanır mısınız bilmem. Ancak daha modern edebiyattan önce hatta klasik romandan önce hatta ilk romandan evvel sözcüklerin gücünü ve işlevini anlamıştı. Yahut yepyeni bir şekilde anlatmıştı. Wang Bi'ye göre imgeler anlamı, sözcükler de imgeyi anlatır. Bir anlamı ortaya koymanın en iyi yolu imgeleri kullanmaktır ve imgeler ancak sözcükler ile hayat bulur. Ancak Wang Bi bizi uyarır. gerçek anlama ulaşabilmek için imgelere yahut sözcüklere takılmaktan alıkoymalıdır kendini insan. Bu sözcük-imge-anlam zincirinde her yeni halka önceki halkayı unutturmalıdır. Ve şöyle hitap eder bizlere;
"Anlamın anlaşılması, imgelerin kıyılması koşuluna bağlı, imgelerin anlaşılması da sözcüklerin kıyılması koşuluna."
Bu durumu daha iyi açıklayabileceğimi zannetmiyorum ki niyetim de o değil zaten. Ancak halen tanımlanamamış ve muhtemelen de tam olarak açıklanamayacak bir kavram olarak şiir ve edebiyatla ilgili "bir hissiyat" sağladığını düşünüyorum bu tanımın.
İlhan Berk kitabına devam ediyorum. Kendimi yüzlerce dize ile yüklemek ve anlam yoğunluğundan bitap düşüp şiirlerin derinliğini kaybetmekten çekindiğim için parça parça okuyorum. Bugün bir şiir okudum İlhan Berk'ten ve aklıma tam da bu bahsettiğim şey geldi.

Ve yüzünü alıp çıktım. Öğleye doğruydu
Çıkrıkçılar yokuşuna yağmur yağıyordu

Ellerin ellerimde sessiz yürüyorduk ve
Kapkara bir oğlan durma bize bakıyordu

Tuhaf uzun bir sokaktı ve ben susuyordum.
Bir kız memelerini bırakıp gidiyordu

Aşıktım ve hep seni soyuyordum aklımda
Bir adam çarşıyı üstümüze kapıyordu

Kadınların kızların ardından gittim durdum
Öptüğüm yerlerin içimde durulmuyordu

Üç kez yokuşu indim çıktım boncuklar aldım
Kocaman kırmızı ağzın ki hiç bitmiyordu

Akşama doğru bir aşçı dükkanına girdim
Sana benzeyen incecik atlar geçiyordu

Sonra birdenbire büyük bir sessizlik oldu
Bu dünyadan İlhan Berk geçti dedim yürüdüm.

İlhan Berk çok yetenekli bir retorik üstadı. Ancak sözcüklerle yaptığı şey retoriği aşıyor. Wang Bi'nin tanımladığı gibi imgeler yaratıyor ve bize yapay sözcüklerden, mürekkep baskılardan yükselen gerçek bir duyguyu, içimizdeki bir anlamı göz önüne koyuyor. Bence bu çok büyük bir başarı. Başarı da değil aslında bir nimet bir kutsanmışlık kendi yarattığı dünyasında. Çünkü şu anda Bodrum'da herşeyden bihaber uyuyan ve 3 karış üstünde oynaşan böcekleri ve solan çiçekleri sayamayan bu adam aynı anda bana, yaşayan düşünen, tecrübe eden birine gerçek bir duygu anlatıyor. Çok az yazar ve şair bunu yapabilme yeteneğine- belki de şansına demeliyim- ulaşabilmiştir. Dostoyevski örneğin bunlardan biridir. İnsancıkları ilk okuduğumda o yüzden şaşırıp kalmıştım. Kitabın konusu evrensel değildi. Kitabın konusu yaşadığım hayatla uzaktan yakından ilgili değildi. Ancak kitabın sonunda yaşlı ve yalnız bir adamın ve 20'li yaşlarının başında fakir bir kızın hissettiklerini anlamamış, hissetmiştim. Hayatımda muhtemelen asla hissedemeyeceğim bir duyguyu bu uzun sakallı bunalımlı adam bana Rusça'dan çevrilmiş sözcükleriyle hissettirmişti.
İlhan Berk kelime cambazlığı yapmıyor. Kafiye ile yahut süslü sözcüklerin yarattığı saray hissiyatıyla değerlendirmiyor hayatı. Bize bir hissiyatı türlü kelimeleri ardı ardına dizerek kurguluyor. Bu aynı bir ezginin yaratılması gibi. İsimleri belli, sesleri belli birbirinden o kadar da farklı olmayan notaları yanyana dizerek bir konçerto yaratmak gibi.
Ve şiiri okuduğumda biliyordum kimsenin kimseyi bu derece sevemeyeceğini. Biliyordum o kadın kimse İlhan Berk'in dudaklarına şiir yazdığı muhtemelen okumamıştı bu şiiri. Belki de o kadın hiç varolmamıştır. Ancak aşk kavramı, benlikten kurtulma ve başka birine tamamen kendini bırakma lüksü zaten doğal olarak oluşmuyor insanın bünyesinde. Efor ve kabulleniş ve unutuş ve abartı ve körlük istiyor. Ve biz tüm bunları hayatımızın bir döneminde seve seve harcıyoruz.
İlhan Berk imgeler yaratıyor sözcükleriyle. Ve öyle imgeler ki bize sözcükleri unutturduğu gibi anlamı fısıldarken kendileri de kayboluyor.
Şimdi açıkçası daha iyi anlıyorum Cemal Süreya şiirlerini, daha iyi anlıyorum Nazım Hikmet'in neyi başardığını.
Ancak bir başka durum var ki hayatımın önemli sıkıntılarından biri olacak gibi görünüyor. Estetik duygum keskinleştikçe daha az şeyi beğenir oluyorum gün be gün. Ama düşünün bir, Wang Bi'yi dinledikten, İlhan Berk'in yaptığı şeye tanık olduktan sonra bir Gülben Ergen şarkısına nasıl tepki verebilir insan. Bu sevmemek yahut dinlememek değil. Şans eseri radyoda denk geldiğim zaman radyo frekansını değiştirene kadar maruz kaldığım 5 saniye bir nahoşluk değil, bir rahatsızlık yaratıyor. Arkadaşlarımla bir gece klubüne gittiğimde dinlediğim müzikten keyif almıyor değil acı çekiyorum çoğu zaman. Estetik duygusu keskinleşiyor keskinleşmesine ama bazen gelip de sahibini kesiyor. Sirke muhasebesi yani.

Fotoğraf: Can Esmer

Otto e Mezzo Üzerine

Zaaflarımız farkındalığımızın yetemediği ölçüde yönlendiriyor hayatımızı. Serin duruşumuzu muhafaza edemediğimiz zaman, komplekslerimiz, eksikliklerimiz dümeni ele alıyorlar. Ne olduğumuzu düşünürsek düşünelim, ne derece kontrol etmeye çalışırsak çalışalım olduğumuz insanı nihayetinde farkında olmadıklarımızın, gözden kaçırdıklarımızın sonucu oluyoruz. Hayata hazırlanmak mümkün değil, ancak yeteri kadar gözünüz açıldığında herşeyi olduğu gibi akışına bırakmak da mümkün olmuyor. Bu iki ucu da pis kokan bir yol. Bir yandan o "büyük macera" dediğimiz yaşamayı istiyoruz, ancak bunu yaparken zaaflarımızın bizi soktuğu hali de kabullenemiyoruz bazen. Neleri gözden kaçırdığımızı bir buruklukla farkediyoruz.
Birçok insan bu durumu genele yayarak kabulleniyor. "İnsan herşeye yetişemez" deyip, yaptıklarını meşrulaştırıyorlar. Muhtemelen de haklılar. Ancak ben bunu söylemeyi kendime bir türlü yediremiyorum. Bu belki kendini beğenmişlik. Belki fazla görmelik olduğumu. Ama sanki yeteri kadar uğraşırsam, yeteri kadar dikkatli olursam, en azından pişmanlık yahut eksiklik duymayacak derecede yetişebilirmişim gibi geliyor hayatın dinamizmine. Zaman zaman yetişebildiğimi de düşünüyorum ancak, bunun bir ilüzyon olduğunu çok geçmeden anlıyorum.
Zaaflarımı suçluyorum bunun için. Kendime yükleniyorum serinkanlılığımı yitirdiğimi ve büyük resmi göremediğimi düşünüp. Makro birşeyler yaşamaya çalışırken sanki mikro detaylarda takılıp kalıyorum. Şimdi düşündüğüm zaman herşeyin bir başka kerterize göre makro ve mikro olabildiğini görüyorum. Her yaşadığım şey bir şeylerden büyük ve birşeylerden küçük.
Ama ihtiyacım olan şey hiçbirşeye takılmamak. Ben her ne kadar makro olduğunu düşünsem de takıldığım şeyin, kendime hatırlatmalıyım zaman zaman çok daha makro şeylerin olabileceğini. Belki de zaaflardan sıyrılmanın yolu budur. Kafamızın, içimizin büyüttüğü şeyi basite indirgemek. Çünkü bir bütün olarak hayat öylesine karmaşık ve girift ki tek başına ele alınan her öğe her ne kadar büyük olursa olsun önemsiz kalıyor.
Fellini biliyordu bunu. Ne işlerse işlesin filmlerinde bu makro ve mikroluğu hep yansıtmıştı filmlerinde. La Strada'da evinden bir köle gibi koparılmış kız sahibinin güleryüzlü olmamasına üzülebiliyordu. Yahut kalpsiz bir adam önemsiz bulduğu birinin ölümü üzerine yıkılabiliyordu vicdanının sızısıyla.
Otto e Mezzo ise zaafların üzerine eğilerek bu makro ve mikroluğu gösteriyor bizlere. Filmi anlatmak değil niyetim. Onun hissettirdiklerini yazmak. Sanırım yapmış olduğum da bu hali hazırda.
Bir insan olarak kendimi çok garip buluyorum. Diğer insanlardan farklı olduğumu söylemiyorum. Birey olarak değil bu garipliği tüm insanlıkta görüyorum. Farklılık ve farkındalık istiyoruz kendimiz için. Aklımıza asla toz kondurmak istemiyoruz. Montaigne'in de dediği gibi, yeteneklerimizin yahut güzelliğimizin eksik olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Ancak aklımızı yetersiz bulmayız her ne kadar aptal olursak olalım. Belki de bu yüzden düşündüklerimizi destekleyecek birilerini görünce bu derece heyecanlanmamız. Benim yaptığım gibi bir filmin hissettirdikleri üzerine bir şeyler yazmak, yahut ucuz da olsa bir şiir dizesini, bir şarkı sözünü yazmak sağa sola belki de sırf kendimizi onamak için. Belki de "bu" benim zaafım. Belki de bu hepimizin zaafı..

Clark Kent & Samimiyet üzerine

Serinkanlılık tam karşılığı olsa gerek: cool olmak. İlk bu tabirin yayıldığı zamanları hatırlıyorum hepimiz bir Allah'ın kuluyuz şakası yapılırdı. İngilizce tabirlerin dilimize yavaş yavaş kalıcı yerler edinmeye başladığı zamanlardı. O zamanlar günlük konuşmalar içerisinde insanlar ingilizce bir kelime kullandığı zaman hemen irkilirdik. Ya nasıl yoz bir insanla konuştuğumuzu düşünür yahut ne kadar da bilgili kültürlü olduğunu aklımızdan geçirirdik. Bu kadar yaygın değildi o zamanlar. Bu kadar normal değildi.
O zamanlar bu cool olmak meselesi çok soyut gelirdi bana. Filmlerde görülür gibi gelirdi ancak. Yapmacık gelirdi. Sanki kamera durduğunda "cool"luk da kalkardı ortadan.

Samimiyet bir meziyet derler. Ben buna çok inanmıyorum. İçinden geldiği gibi hareket etmekte bir marifet olduğunu sanmıyorum. İstediği şeyleri yaptığı için takdir edilmemeli insan. Özenilebilir belki ama takdir edilmemeli. Hayranlık kişiliğine değil istediği gibi davranabildiği için bahtına olmalı. Bir erdem değil samimiyet kanımca. Takdir edilebilecek şey insanın anlatma ve beğenilme kaygısına kapılmaması olabilir belki. Çünkü ufak tefek şeyler dışında kişiliği ile ilgili beğenilme kaygısı olmayan kişi gerçekten samimi olabilir. Karşı tarafın hoşuna gidecek bir şey söylemek yahut onu etkileyecek birşey söylemek değil. Gerçekten içinden geçeni söylemek. Sonuna fazla bakmadan. Kameranın karşısında güzel görünüp görünmediğine çok da aldırış etmeden.

Bazı sinema yahut tiyatro sanatçıların bir kişilik bozukluğu gelişebileceğini duymuştum. Öyle çok da şaşırtıcı birşey değil aslında. Örneğin çok ünlü bir sinema yıldızısınız. Ve herkes sizi olağanüstü güçleri olan her cümlesi birbirinden seçkin olan biri olarak biliyor. Süpermensiniz diyelim. Hayranlarınıza fotoğrafınızı imzalarken Clark Kent bile değilsiniz aslında. Her kimseniz O sunuz. Ve hipokratça kendi adınızı yazarsınız fotoğrafınızın üstüne. Ve hayranınız da sizin imzanızı aldığı için değil süpermenin imzasını aldığı için, arkadaşlarına anlatacağı süper bir hikayesi olduğu için gülerek ayrılacaktır yanınızdan. Sizin konumunuz onun için süperdir. Süpermeni oynadığınız için süpermen olur çıkarsınız insanların gözünde. Ama kendinizi kandıramazsınız. Süper görme gücünüz olsa insanların iççamaşırlarına bakmak isteyeceğiniz gerçeğini yadsıyamazsınız. Yadsıyamadığınız için de şüphe edersiniz kendinizden. Herkimseniz artık O olmak istemezsiniz artık. Süpermensinizdir çünkü siz. Ancak dikkat çekmemek için Clark Kent gibi giyinebilirsiniz.
Bu durumun son dönemdeki en belirgin örneği Charlie Sheen olsa gerek. Son yıllarda rol aldığı dizide devamlı alkol alan, yalnızca eğlenerek vakit geçiren, son derece kolay para kazanan, her gece hemen hemen başka bir kadınla birlikte olan, üstüne üstlük normal bir hayat yaşamaya çalışan kardeşi ile dalga geçerek yaşayan bir insanı canlandırıyor. Parlak bir ekranda son derece keyifle izlenen bu yaşamı kameralar olmadan yaşamaya başladığını gözlemliyorum. Belki tek fark olarak Clark Kent'liği değil direk Süpermenliği seçiyor.

Bu duruma Clark Kent sendromu diyelim bu yazı için. Zamanımız Clark Kent sendromunu sıradan insanlara bulaştırdı gibi geliyor bana. Çünkü artık herkes biraz kamera karşısında yaşıyor. Her düşündüğümüz, her yaptığımız rahatlıkla takip edilebiliyor parlayan ekranlarda. Evet kendini, "derdini" anlatmak da bir sakınca yok bu yalnızca insani ancak gösterdiği şeyin de beğenilmesini istiyor. Herkes biraz oynuyor hayatını. Artık "cool" olmak yalnızca sinema sanatçıları için değil sosyal herhangi bir ilişkiye giren tüm insanlar için gerekiyor.

Ve dolayısıyla arkadaşlarınızın yanında kahkahalar atıyor belki odanıza dönüp ağlıyorsunuz. Sevgilinize ne denli değer verdiğinizi söylerken, nasıl da cinsel ilişkiye girdiğinizi yine gülerek arkadaşlarınızla paylaşıyorsunuz. Evinizde ailenizin biricik seçkin çocuğusunuz değil mi? Ancak rahatlıkla ufacık uyuşturucu kaçamağınızı keyifle anlatıyorsunuz. Hangisi sizsiniz? Hangisi gerçekten biziz? "Ben 'böyle' bir insanım ancak 'bunları' da yaptım" demeyi pek severiz. O "böyle"liği ne zaman yaşarız acaba. Ölüm döşeğinde hatırlarken mi? Hatırlamak da kendi kendimize anlatmak kendi kendimize oynamak değil midir zaten?

"Cool"luk müessesesi bir çok genç erkek ve kadının sosyalleşmesine ve sevişmesine kaçınılmaz bir katkı sağlıyor orası kesin. Peki ya karşılığında ne alıyor? Yarım kalmış bir kişiliğin tamamlanması için belki bir ömür sürecek bir çabanın içine atıyor. Samimiyet ise bir önem arzetmiyor artık. Samimiyetiniz ancak karşı tarafa "cool" geliyorsa işinize yarıyor. Siz bir işe yarasın istemiyorsunuz evet sadece istediğiniz gibi davranıyorsunuz iki adım ötesini hesaplamıyorsunuz. Ama belki de öyle yapmanız gerektiğini iki adım sonra içine düştüğünüz saçma sapan pozisyona girdiğinizde anlıyorsunuz. Bu zamanların ruhu samimilere pek de yardımcı olmuyor. Ama zamanın ruhuna göre değişmeyi de midem kaldırmıyor.
Farkındalıkta teselli arıyorum. Kendim gibi olmama neredeyse mani olan sosyal yargıyı kınıyorum.
Tatminimi biraz ötemde kaynayan kazanda ellerimi ısıtmakta arıyorum.

Gece düşünceleri üzerine

ipin ucunu çekersen
düğümdür çıkışları...

Gün Üzerine

Güneşli bir gün herşeyi getirebilir insana. Mutluluk getirebilir örneğin. Nefret getirebilir mesela. Tadınızı tuzunuzu kaçırabilir, şeker anılar da serpebilir hatıralarınıza. Ama başlarken farkında olmasınız nasıl bir güne uyandığınızı, nerede uyandığınız, çok da farkettirmez bazen hissiyatınızı. Ama tüm günlerinizin içine de edebilir. Yani aslında günün ne getireceğini hiç bilemezsiniz. Sizi şaşırtmamayı da seçer bazen zaman. Zaman mefhumunuzu da unutturur ama arada sırada. Ve gün bittiğinde ve yatağınıza yahut başkasının yatağına girdiğinizde gözleriniz önce tavana dikiliverir siz anlamadan. Yahut kapının altından sızan ışığı farkedersiniz. Kötü günlerinizin muhasebesi yine kötü günlerin gecesinde sizi bulur. İçinden çıkılır yahut çıkılmaz her ne ise sorununuz, mercekler altında gözünüzde büyür. Yine ve yine düşünürsünüz nelere malolup nelere yol açtığını bugünün. Pozitifse bakışınız o güne karşı, sayılı olduğunu kabullendiğiniz bu durumun tadını çıkarmak istersiniz. Ve kurcalamazsınız fazlaca; rehavetin sıcaklığı yorganınıza bulaşır göz kapaklarınız ağırlaşır ve kaldığınız bu harika yerden devam etmek adına bir mola verirsiniz oyununuza...
Yahut yalnızca benim bilmiyorum...

İlhan Berk üzerine

Hiç İlhan Berk şiiri okudunuz mu? Ben okumamıştım. Belki bana kalsa daha uzun da bir süre okumazdım. Evet kitabını almıştım okurum diye, ancak kitaplığımın bir bölümü halen okurum diye aldığım kitaplarla dolu. Hollanda'dayım şu an bilmiyorsunuzdur belki. Yanımda öyle çok fazla türkçe kitap taşıyamamıştım. Bu sabah tatlı bir ispanyol gitarının ezgileri eşliğinde İlhan Berk okumaya başladım. Yapı kredi yayınlarının İlhan Berk'in tüm eserleri topladığı serinin ilk kitabının ilk şiirindeyim hala. Adı İstanbul. Uzun çok uzun bir şiir. Ki ben çok sevmem uzun şiirleri. Bir şiir uzadıkça sanki yoğunluğu azalırmış gibi gelir. Bu uzun bir şiir ve dedim ya halen bitirmedim şiiri sonuna kadar. Ve umarım tüm kitap bu şiirdir. Çünkü İstanbul'u hiç bu kadar güzel gezmemiştim. Çünkü İstanbul'u hiç bu kadar özlememiştim.
Yürüyormuş gibi hissediyorum İstanbul sokaklarında. Ve uçuyormuş gibi. Sanki olup biten herşeyin farkındayım sırça sarayında dünyanın. Saray, çünkü tüm müştemilatı çıkarınca ancak bir saray kalır geriye İstanbul'dan. Sırça, çünkü her adımımda bişeyleri kırıyormuşum gibi gelir narin İstanbul'un. Kimi insan rakip eder kendine bu şehri bense hep kırılırsa bir parçası bir yerlerimi kesecek diye korkarım narin güzelliğinin.
Bu farkındalık görmek gibi değil. Duymak gibi değil. Sanki dokunmak her olup bitene. Avaz avaz bir bağırışı ellerinde gezdirmek gibi. Ufak bir kız çocuğunun yerde karıncalanmış şekerine akıttığı gözyaşlarını biriktirmek gibi bir hokkanın içinde, dökülmesin daha fazla diye.
Öyle güzel ki İlhan Berk'in kağıttan parlayan sesi. Bilmiyorum belki ben çok özledim yaşadığım yeri. Ama yine de daha az değerli yapmıyor hiç birşeyi.
Ve hiç bu kadar güzel olduğunun farketmemiştim bana ait olan zamanların;
" Bu sokağın Polonya'lı bir kızı vardır,düşünürüm
Bunun Krallar ve Padişahlar kadar hür akşamüstleri vardır
Seyyar bir sinema makinesinden uzak memleket resimlerine
bakılır"
İlhan Berk saygılar ve selamlar olsun

"Sen çiçekli beyaz sabahlığınla hatırıma gelirsin
Bir minyatür misali yüzün berber dükkanlarının camlarına
işlenmiş
ağır bir çay kokusu dağılır saçlarından
iki yanında çok defa aşksız garip insanlar oturur
...
Bu gelip geçenlere gülen kadın artık hiç kimseyi beklemediği
için neşeli
Bu en çok aşktan korkar
Bu sıkıntıyı sevmez başını alıp gider
...
Benim onlar için yazdığım şiirler vardır
Neşredemem..."

Fotoğraf: Kâmil Şükûn

Yazılagelmiş bir yarım öykünün yazılmaya devam etmesini teşvik amacıyla parça parça yayınlanması silsilesi-4

"Çok fazla insanın, çok küçük bir yere doluşup ilkel tempolar eşliğinde tepişmesine parti diyoruz." Müziğin sesi çok yüksek olduğundan anlamıyor ve gülümseyerek "evet" diyor. Bas tonların baskın olduğu anlarda bacaklarıyla tüm vücudunu sallıyor yahut ani bir hareketle sıçrıyor. Dans dedikleri şey. Bu dansları hiçbir zaman anlamamışımdır. Ne valsin zarifliğini taşır, ne de bir çarliston ezgisi gibi kıpır kıpır yapar insanın içini. İlkel. Müzik için de dans için de söyleyebileceğim tek şey bu. Hem bir şarkının bütünlüğünü müzik, söz ve bu ikisinin uyumu oluşturur. Müziğiniz sözlerinizin hissiyatını kulaklara fısıldamıyorsa yahut sözler kafiyeli olmaktan öte gidemiyorsa şarkınız eksik olmaya mahkumdur. Ve bunca insan eksik ezgiler eşliğinde zıplıyor, anlamadıkları bir dilde tanımadıkları insanları dövdüklerini, anneleriyle yattıklarını, sevdikleri kadının mahallelerindeki fahişeden çok daha iyi olduğunu yahut cinsel organlarını yalattıklarını bağırıyorlar. Her seferinde şaşırıyorum.
"Birer bira daha mı içsek? Ben de bir tuvalete gideyim geleyim." Yemekte de bunu yapmıştı. Onun anlayamayacağı şekilde gülümseyip bara doğru yaklaşıyorum. İnsan kalabalığının içinde ilerlemek çok zor. Aynı anda, "şu" anda kaç kişiye dokunduğumu düşünüyorum. Şu 30 metrekarede kaç kişi birbirine dokunuyor. Permütasyon formülünü unutmuşum, yıllar sonra ilk defa bir işe yarayacaktı.
Kokular. Aklıma en sevilen yemeklerin aynı tencerede kaynatıldığı geliyor. Birbirine karışan kokular ter kokusunu bastıramıyor. Eski sevgililerimi hatırlıyorum, okuldan 2-3 kişi geliyor aklıma, geçenlerde kapıya gelen satıcıyı düşünüyorum. Ne kadar çok kişi aynı parfümleri kullanıyor..
Birasını uzatıyorum. Yüzü bir anda genişliyor, soğuk bir içeceğe niçin bu kadar sevindiğini düşünürken koşarak etrafımızdaki insanlardan birine sarılıyor. Sesin ne kadar yüksek olduğunu, ikisinin de çığlık attığını görür ancak duyamazken yeniden farkediyorum. Yanıma geliyorlar. Nereden tanıştıklarını açıklarlarken şaşırıyorum. Ne kadar birbirlerine benziyorlar! Konuşma tarzları, kıyafetleri ve makyajları o kadar aynı ki ikisini birbirinden ayırmak çok zor olacak diye düşünüyorum. Kısa bir süre sonra beni unutuyorlar, fırsattan istifade edip kenarıya bir yere geçiyorum. İnsanları izlemeye başlıyorum. Herbirinin içine düştüğü öfori halini şaşkınlıkla izliyorum. Eğlenmedikleri gerçeğini nasıl da orada bulunmuş olmanın getireceği sosyal avantajla unutuyorlar. Hiçbiri ile vakit geçirmek istemediğimi farkediyorum. Nasıl bu kadar yabancı olabilirler? Hissiyatlarından ve kendiliklerinden nasıl bu kadar yabancılıklaştıklarına inanamıyorum. Eski bir söz geliyor aklıma. Herkesin deli olup olamayacağını düşünüyorum. Psikoloji bilimi deli kavramında çuvallıyor.
Nihayet eve gidiyoruz. Gecenin benim için tek gerçek bölümü yaklaşıyor. Kız da ne olacağının farkında ancak kendisinin bir fahişe olmadığından emin olabilmek için birer kadeh içki içmeyi teklif ediyor. Hiçbir anlam ifade etmeyen, her kelimesinde bir diğer cinsel çağırışım taşıyan bir konuşmanın sonrasında yatak odasına geçiyoruz.
Parfüm sürmemiş olmasına çok seviniyorum. Teninin kokusunu içime çekiyorum. Ellerim yumuşak hatlarında geziniyor, estetik duygum kapalı gözlerimin ardında tatmin oluyor. Öpüşündeki, vücut hatlarındaki kadınsılığın tadını çıkarıyorum. Yaptığım işi ağırdan alıyor olmam karşımdakini tahrik ediyor. Son derece bencilce olan bu durum ona benim hakkımda içinde " serinkanlı, abaza değil, karizma, Beni beğenmedi mi?" gibi sözlerin geçtiği birtakım şeyler anlatıyor. Tadını çıkarıyorum.
Ertesi gün yaşanan anlamsız ilişki konuşmalarının, her seferinde olduğu gibi yine , sevişmeye değmeyeceğini düşünüyorum. Birbiri ile çelişkili bir kaç şey söyleyip konuşmayı sonlandırıyorum. Çok fazla kalbini kırmadan hatta memnun bir şekilde bırakarak sokağa fırlıyorum. Mart buz gibi bir güneşi bulutların öte yanında gezdiriyor. Göreceli aydınlıkta cinsel tatminin üzerimde bıraktığı keyifle ilerliyorum.

La Strada üzerine

1950lerden kalma bir İtalyan filmi "La Strada". Türkçe karşılığı yol. Kafası karışık bir kızın bencil bir avare sirk oyuncusu ile yolculuğunu anlatan bir dram filmi. Daha ilk sahnesinden itibaren insanı içine alıyor. Giuliette Masina'nın üst düzey oyunculuğuyla apayrı hayatların tutarlı bir yansımasını sunuyor.
Filmin sonunda bir sahne var. Denize yürüyor Quinn. Eskilerden kalma bir ezginin hatırlattığı yüklerin ağırlığıyla yıkık adımlarla suya giriyor. Çok dramatik, çok etkileyici; tam bir klasik.
Anthony Quinn'in ne denli usta bir oyuncu olduğunu tekrar hatırladım.
Selam olsun..

Ayrılış üzerine

Explosions in the Sky diye bir grup var. Bu grubun geçtiğimiz yıllarda çıkardığı " all of a sudden I miss everyone" diye bir albümleri var. Türkçe karşılık aşağı yukarı " aniden herkesi özledim". Şimdi bu cümle çok yakın geliyor bana. Tüm sevdiklerim. Karşılıklı güldüklerim. Sezdirmeden üzüldüklerim. Hepsi sıralanıyorlar. Ailem. Sanki ihanet ediyorum onlara. Ama öyle olmadığını da biliyorum. Kısa süreli gidişim ve hayırlı bir gidiş. Yine de..
Odamın bir duvarı resimlerle bezeli. Çok estetik durduklarını söyleyemem ancak orada durmalarını seviyorum. Şimdi baktıkça biraz daha hüzünleniyorum. Garip, anlatılması güç bir his bu. Sanki -bugün tesadüfen lafladığımız kuzenimin tasvir ettiği gibi- düzenimi bozuyor, kaşınıyormuş gibi hissediyorum. Ancak belirsizliğin verdiği de tatlı bir heyecan taşıyorum bir yandan. Duvarımdaki resimlere baktıkça her bir gülen yüzü nasılda özlediğimi düşünüyorum şimdiden. Doğal, lafını etmeye değmez belki. Ancak ben kayda değer buluyorum esasen. Gidişler çok olmuyor hayatımda. Bu hissiyatı hatırlamak istiyorum.
Şimdi ufak birer pencere gibi geliyor her fotoğraf. Duvarımı farklı zaman ve mekanlara açıyor. Biliyorum her gülüş hatırladığım kadar sıcak değildi. Biliyorum belki de kızgındık kolkola objektife sırıtırken. Ama duvarımdan açılan pencereler filtreliyor kötü hatıraları; 32 çarpı kişi sayısı kadar diş ve sıcak esintiler taşıyan bir "ceyran" bırakıyor.
Duvarımdan poz veren tüm simalar; kendinize iyi bakın. Döndüğümde duvarım burada olacak büyük bir terslik çıkmazsa. Siz de burada olun. Ben yeni pencereler açmaya gidiyorum.
Eskilere manzara olsun diye...

Garip öykü üzerine

Ellerim biraz üşüyor gibi. Uzun ve karanlık bir tünelin başındayım sanki. Arkamdaki soluk ışık önümdeki tünelin çok ufak bir bölümünü belli belirsiz loşlaştırıyor. Ellerim üşüyor. Ceplerimin astarını daha sıkı doluyorum parmaklarıma. İşe yaramıyor. Boğazım karıncalanıyor. Vücudumun adı belli yeri belli olmayan yerinden kopup yukarılara tırmanmış bir camadan var. Camadan bir düğümdür ve tek taraftan yük taşır. Yük arttıkça düğüm çözülmez olur, sıkışır, ipler birbirine geçer. Çözmenin tek yolu üzerindeki yükü kaldırmaktır. Vücudumun adı belli yeri belli olmayan parçası, karnım. Neresi karnım? Bir muğlak bölge izleniminden başka ne ifade ediyor? Halbuki nice şeylerin kaynağı orası. Kalp ile çok karıştırılır. Biz kalbimiz duygularımızı oluşturuyor zannederiz. Karnımız denilen o boşlukta yankılanışını yok sayarız. Hislerimiz orada ulaşır zihnimizin salonlarına, boşlukta yankılanır. Anlatamadığımız herşeyin kaynağı karnımızdır. O yüzdendir karnımızın neresi olduğunu tam bilemememiz.
Camadan tırmanıyor. Önce diyaframıma baskı yapıyor. Nefes almak güçleşiyor. Sonra boğazımda bir sürüngen misali yavaş yavaş tırmanıyor. Boğazımda hissedebiliyorum. Bir karıncalanma gibi başlayan his şimdi bir gürz resmi çağırıştırıyor beynimde.
Ellerim üşüyor. Tünelin uzunluğunu kestirmeye çalışıyorum. Ne kadar uzun olursa içeride birilerinin olması olası olur? Küçük bir mağaradan ziyade koca bir salon olursa tünelin ucunda belki sesimin yankısı bir kaç kulağa değer.
Ellerim üşüyor. Nefesimin sıcaklığına başvuruyorum bu sefer. Ellerimi ağzıma götürüyorum. Nefesim keskin soğuklukta sıcaklığını ancak avucumun için ısıtabilecek kadar muhafaza ediyor. Parmaklarım hissizleşiyor. Camadan tırmanıyor. Nefesimi kesiyor. Avucumun içi üşüyor. Tünele bakıyorum, acıdan gözlerim yaşarıyor, tünelin keskin hatları yumuşuyor, çarpılıyor. Kalbim derinliğine aldırmadan kendini hissettirecek kadar hızla atmaya başlıyor. Korkuyorum. Korkudan ödüm kopuyor. Ve oda camadanın ucuna takılıp yukarı tırmanmaya başlıyor. Ellerim üşüyor. Nefesim kesiliyor. Ellerim ağzımda. Korkuyorum. Nefes alamıyorum. Düğüm ağzımın içine kadar gelmiş yavaş yavaş tüm benliğimi ele geçiriyor. Nefesim uzaklaşıyor. Korkuyorum. Diyaframım yay gibi gergin. Tünelin başında korkudan ve soğuktan tirtir titriyorum karanlığa bakıyorum, yaşaran gözlerimle hiçbirşey göremiyorum. Ölesiye bitesiye korkuyorum. Zihnim korkudan küçücük kalmış. Ellerim üşüyor. Nefesim... Ellerim ağzımda.. Son bir nefes. Düğüm... Diyaframım son kez kasıyor kendini... Dudaklarım... Ellerim. Düğüm heryerimde, zihni.. Son bir derin nefes.. vermeliyim. Boğuyor beni nefesim. Ellerim üşüyor. Kalbim yerinde çıktı çıkacak üzerimdeki kazaktan yardım alıyorum. Ellerim buz. Zihnim ufak. Düğüm. Son bir nefes. Diyaframım kasılıyor. Ellerim ağzımın iki yanına kapanıyor ve açık ucu tünele bakıyor. Düğüm beni öldürüyor, çıkarmalıyım. Onu ama nefesim... son bir kez gevşiyor diyaframım. Nefesim son kez hızlanıyor ciğerlerimden ağzıma... Tünele doğru avaz avaz, son nefesimi önce belli belirsiz, sonra korkuyla, sonra isyanla, sonra yaşarmış gözlerimi kapatarak, ve küçülmüş zihnimin tüm benliğiyle ve uyuşmuş kulaklarımla hiçbirşey duymadan, uzun uzun veriyorum...

Umacı kuşu değil mi bu? Nasıl da ötüyor tek başına. Umacı kuşu olduğunu nasıl anladım? Hiç görmedim bile hiç işitmedim ötüşünü. Ama biliyorum. Arkamda uçuştuğunu kulaklarımla görüyorum. Sonra gözlerim geliyor aklıma. Sımsıkı kapalılar. Yavaşça gevşetiyorum. Belli belirsiz bir ışık. Gözlerim aralandıkça tünelin azalmış karanlığını görüyorum. Ellerim üşümüş gibi. Cebime sokuyorum. Sesimin yankısını duyamadığım çok sonra aklıma geliyor. Buraya nereden geldim acaba diye düşünürken ayaklarımın rotasına uyuyorum. Tünel kayboluyor. Ellerim kayboluyor. Düğüm kayboluyor. Diyaframım kayboluyor. Kışın beyazına karışıyorum. Korkum kayboluyor...

Sırt üzerine

Sırtımızın değerini bilmiyoruz yeterince. Aynada göremediğimiz için olsa gerek. Sağlamlığının ne derece önemli olduğunu farkedemiyoruz. Ama düşünün bir, taburelerde nasıl da rahatsız otururuz. Sırtımızı dayayamayınca nasıl da tetikteyiz her daim. Sanki gözümüzle göremediğimiz heryerden birşeyler üzerimize atlayacakmış gibi. İçgüdüsel olarak odanın ortasında durmayız hiçbir zaman. Bir duvar arkamızda olmalıdır. Sağlamlığından emin olduğumuz.

Sırtımıza gerekli kıymeti vermiyoruz. Anlamıyoruz da arkamıza bakmaya çalışırken önümüzdekini. Gözlerimiz nereye odaklanacağını anlayamadan başımızı artık o anda sırtımız nerede kaldıysa oraya bakmak için döndürüyoruz. Nicelerini kaçırıyoruz. Arkamızla olan muhasebemiz bitmeden yeni gelenlere yeteri kadar misafirperver davranamıyoruz.
Sırtımıza gereken önemi vermiyoruz. Sıcaklığının ve rahatlığının ne denli önemli olduğunu bir türlü anlayamıyoruz. Öyle alıştırılmışız ki ileri gitmek istemeye, biraz evvel gitmeye çalıştığımız yere vardığımızda daha ileriyi düşündüğümüzden tatmin olamıyoruz bir türlü. Sırtımızın gördüklerini yoksayıyoruz. Halbuki onun tanıklıkları daha uzun sürüyor. Rahatlığı bizi rahatlatıyor, boşluğu elimizi tetiğe iteliyor.
Sırtımıza gereken önemi vermiyoruz yeterince.
Aynada göremediğimiz için herhalde...

Tablo: Morisot

Yazılagelmiş bir yarım öykünün yazılmaya devam etmesini teşvik amacıyla parça parça yayınlanması silsilesi-3

Elim telefonda birşeyler düşünüyor gibi yapıyorum kendi kendime. Halbuki yalnızca arayabileceğim birilerini bulmaya çalışıyorum. Ne konuşacağım yahut ne mazeretle arayacağım önemini kaybetmiş. Yalnızca bir ses duymak istiyorum. Esasında duymak istediğim kendi sesim. Konuşmak anlatmak istiyorum. Dert tasa değil anlatacaklarım. Herhangi bir konuda yalnızca kendime özgü şeylerden bahsederek aslında o kadar da acınası durumda olmadığımı, hayatın zorluklarına karşı kişiliğimle direndiğimi falan hatırlamak istiyorum. Kim daha uygun acaba? Kişisel şovumu yaparak aklını alacağım ve egomu biraz olsun tamir edebileceğim hafif salak bir kız mı? Yoksa akıllıca çözümlemeleri ile beni anlayabilecek ve sonra bana anlatabilecek birileri mi? Düşününce akıllı insanların sırf kendimi tatmin etmek için onları aradığımı anlayacaklarını farkediyorum. Nazımı çekecek samimiyette kimseyi bulamıyorum. Dolayısıyla biraz da cinsel dürtülerle zamanında benden hoşlandıklarını düşündüğüm kızları kafamda sıralıyorum.vücudum hızla birkaçını arzuluyor. Birine mesaj atıyorum. Diğerini arıyorum. Cevap vermiyor. Kafam ısınıyor. Yetersizlik hissi kollarımın karıncalanmasını ve ağırlaşmasına sebep oluyor. Sigara üstüne sigara yakıyor, genzimin kuruluğunda uzun öksürük nöbetlerine teslim oluyorum. Demek ki aradığında mutlu eden bir adam değilim diyorum kendi kendime. Cazip bir adam değilim diyorum. Aslında biraz matrağımdır. Yerli yerinde söylediğim bir çok söz güldürmüştür insanları. Bazen dertler dinlemişim ve bazılarına yardımcı olduğum olmuştur. Ancak bir türlü beceremedim gerçekten paylaşacağım samimiyetler kurmayı. Sebebini biliyorum sanki. Hayat çok az üzdü beni. İstediklerimi nazlanmadan verdi. Bir türlü bilemedim gerçekten anlatmak kaygısının nasıl bir şey olduğunu. Anlatmaya değer bir dert yaşadığımı hiç düşünmedim. Hani içimde tuttuğum ve birilerine kendini değerli hissettirecek sırlarım yahut karanlık gerçekliklerim olmadı. Belki de bundan, kimse ile tam bir samimiyet kuramadım. Kimse tam olarak paylaştığımı düşünmedi hissettiklerimi. Ben yalın davranırken bir şekilde mesafeli oldum insanların gözünde. İşte şimdi bu yüzden içimi dökebileceğim kimse yok. Yalnızlığıma ortak çıkacak bir ses bulamıyorum. Kimse memnun olmuyor aramamdan. Bir kişi bile istemiy... telefon titreşiyor. Mesajımın cevabı beni bir kafeye davet ediyor akşam. Gülümsediğimi hissediyorum. Biraz evvelki düşüncelerimi saçma buluyorum. Yalnız bir adamın sayıklamalarını kendime yakıştıramıyorum. Hem sevilip özlenen bir insan olduğumun da farkındayım. Bir gömlek almaya dolabımın başına seyirtiyorum. Aynaya takılıyor gözüm, omuzlarımın duruşunu beğeniyorum.

Gölgelemler üzerine

Bir insan nedir? Bir birey nedir? Karşımda oturan bir numara saçlı, mavi gözlü adamı benden ayıran ne olabilir? Saçları, gözleri, elinde salladığı cip anahtarı aramızda büyük farklılıklar yaratabilir mi? Yaratabilirse bu neyi gösterir? Dış görünüşümüz hepimizi birbirimizden ayırabilecek midir? Peki bir örnek düşünelim o zaman; Bir kısa saçlı, mavi gözlü ve cip sahibi birini daha düşünelim. Hayatın sonsuz dinamizminde bunu düşünmek çok da zor olmasa gerek. Bu iki adamı ne ayırır? Yanlarındaki güzel kadınlar? Sosyal çevreleri? Bunlar tatmin edici cevaplar değil. Demek ki ister istemez insanın iç dünyasına seyahat etmek durumundayız.
Örneğimize devam edelim. Gerçekten karşımda oturan adama her seferinde birinci kısa saçlı, mavi gözlü cip sahibi demek zor olacağından ali diyelim. İkinci kısa saçlı mavi gözlü cip sahibimiz de veli olsun. Varsayalım ki Ali'nin zengin bir ailesi nispeten huzurlu bir yuvası olsun. Yirmi yedi yaşında evlenmemiş kendi başına bir evde belki de kız arkadaşıyla yaşadığını öngörelim. Hayat onu yormamış olsun. Babasının iş yerine gidip gelebileceği, yine babasının parasıyla alınmış bir cipi olsun. Veli ise onun kadar talihli olmasın. On dokuz yaşından beri çalışma hayatına seneler eklemiş olsun. Otuz bir yaşına geldiğinde çalışkanlığının ödülü olarak da bir cip aldığını varsayalım.
Bu hayat deneyimlerinin oldukları insanı biçemlendirmeye yeterli olduğunu düşünebilir miyiz? Hangisi daha candan bir dost olacaktır? Hangisi daha tutkuyla sevecektir bir kadını? Hayat uğraşı ile yorulmamış ve beşeri ilişkilerin dinamiklerinden keyif almaya alışmış Ali'yi mi tercih edersiniz? Yoksa hayatın zorluklarıyla olgunlaşmış ve tüm bunlara rağmen dışarıda bir kahve içmeye fırsat yaratmış Veli'yi mi? Bunları bilmek yetmez mi diyorsunuz? Hayat tecrübelerinin tanımı yetmez mi?
Anlaşılan o ki hayat tecrübeleri de tek başlarına yeterli değil bir insanı tanımlamaya.
Dolayısıyla biraz daha kazıyoruz. Biraz daha derinde aradığımız cevap. Sevgili Ali'miz tatmin duygusunu sevilmekte bulsun. Hayatına hazır olarak sunulmuş tüm zebginliklerini bir rutine indirgedikten sonra yenilerini küçük maceralar olarak betimlemiş olsun.Bir kadını tavlamak örneğin, yahut yeni bir dost kazanmak kendine zafer saydığı şeyler olsun. Öte yandan Veli beşeriyet yönünden cekingenliğini kıracak kadar tecrübe kazanamamış hayat gailesiyle mücadele ederken. Ama içten içe isyan duygusu da taşıyor. Diyor ki içten içe: " siz yanlarında konuşurken heyecanlandığım gözlerinin içine bakamadıklarım. Ne yaptınız ki hayatınız boyunca? Neyi başardınız? Neye amenna deyip neyi reddettiniz? Siz heyecanlanmalısınız benimle konuşurken. Ben beklemeliyim sizin gelmenizi. Kafa patlatmamalıyım sizleri nasıl güldürür , eğlendiririm diye. Beklentilerinizi karşılamak zorunda hissetmemeliyim; bilakis siz çabalamalısınız beni tatmin etmek için. Ama niye burada değilsiniz? Niye yoksunuz? Nerdesiniz?"
Kıymetli Veli'mizi bu itici psikolojiye sokan hayat mıdır? Kendisi midir? Rutin ve olagelmişlik şekillendirebilir mi bizleri tamamen? Etkili elbette peki ya yeter mi formüle etmeye kendimizi?

Bir tomar kağıt gibiyiz, kötü aydınlatılmış bir odaya saçılmış. Alt alta üst üste; kimimiz birimizin altında kalmış, kimimiz odanın korkutucu gölgeleriyle kararmış. Karalamalar, çizikler, ve biçimli çizimlerle dolu üstümüz. Ama yukarıdan bakanlar hangilerini görür? Gölgelerin ardında kalırsa şaheserlerimiz yine de farkedilir miyiz onca kağıt içinden?
Ve ne gelir elimizden odaya dağılıp gölgelenmekten ziyade?

Tablo: Magritte

(yokluğunda)

ve yavaş yavaş zehirledik kendimizi
sonsuza kadar yaşamak gözümüzde büyümüştü
bir o kadar da korkmuştuk ölmekten

Boya üzerine

Kime ait olduklarından emin olmadığımız hayatlar yaşıyoruz. Karşımızda, tam da bizim için duran birçok sureti hayatımıza katıyoruz. Öyle güzeller ki. Öyle sevecen ve sıcaklar ki bazen, kendimizi yakıştıramıyoruz. Bu kadar güzel şeyleri ancak bedelini ödeyerek seyredebileceğimize inandırılmışız. Hiçbir yaşadığımız, duyduklarımızın ve anlattıklarımızın yerini tutmuyor. Anılarımız bile “an”ımızdan renkli duruyor. Anlatırken. Bu yüzden bir adım dışında duruyoruz aldığımız nefesin. Anlatmayı bekliyoruz içselleştirmek, ait etmek için. Çünkü anlatırken hiçbir kısıtlama ile karşılaşmıyoruz. İstediğimiz gibi dillendiriyoruz. Yaşamak içleri boş siyah beyaz bir boyama kitabını andırıyor. Nasıl tanımlanacağını, nasıl değerlendirileceği içine akıttığımız boya ile şekilleniyor. Nasıl anlatırsak, nasıl hatırlamak istersek öyle boyuyoruz onu. Ve geriye ister istemez boyalı bir kitap kalıyor, içindekiler nasıl çizgiler olursa olsun. Keza; marifet boyamaktadır hep, boyama kitaplarında. Çizgiler ister sizin ister başkasının eliyle çizilecektir nasıl olsa, siz nefes aldıkça.
Bu durum çok farklı iki olguyu depreştiriyor içimizde. Hatırı sayılır bir “tam kontrol” ve “aidiyet” hissediyoruz bir kere. “Ben boyarım ve nasıl boyarsam öyle olur kitabım” bilinci ile yaşantımızın bir paylaşı anında nasıl da renklenip, değerleneceğini görerek ferahlıyoruz. Biliyoruz, hiçbir çizgi –biçimsiz de olsa- boşa gitmeyecek. Her yaşantı uygun kelimelerle anılaşacak ve güzel sandığımızın hazinesine katılacak. Mutlu olmak bir tercih olacak, tersinin düşünülmediği…
Öte yandan, romantik hayallerimizin de, aktardığımız renklerle azaldığını ve renksizleştiğini görüyoruz. Şöyle düşünün; tüm renkler elimizdeki romantik renklerden ibaret. Kurduğumuz, düşlediğimiz dünyadan kalanlar. Ve yaşadıklarımızla çarpılan eskizlerimizi hiç olmazsa renklerle toparlamaya çalışıyoruz. Romantik renklerimizi gerçekçi hudutlarımıza aktarıyoruz. Nihayet, fark ediyoruz, azalıyor renklerimiz, hayata aktardıkça. Çünkü hepimiz biliyoruz, romantik renklerin “ en parlaklığını”, “kendiliğindenlik”, “ istendiği gibi olması” sağlıyor. Bizse yaşadıklarımızın çarpıklığı karşısında yaşamımızı düzeltmek için daha çok boyuyoruz. Daha çok anlatıp, daha çok uğraşıyoruz. Esas emeği yaşarken değil, yaşadıklarımızı sahiplenirken harcıyoruz. Sonuçta o kadar çok uğraşıyor öyle boyuyoruz ki; bir kabulleniş çerçevesinde sahiplendiğimiz anılardan kafamızı kaldırınca bir şeyi daha fark ediyoruz; gayri ne kendiliğindenlik kalmış geriye, ne de istendiği gibi olmasını sağlayabilmişiz hayat sayfalarının; hüzünleniyoruz, hayatımıza akıp soluklaşan ve azalan romantik renklerimize uzaktan bakıyoruz.
Bunları bilmek hiçbir şeyi değiştirmiyor. Yine anlatıyoruz, yine düşlüyoruz. Ve uydurmak için bir daha, bir daha uğraşıyoruz. O yüzden çok seviyoruz filmleri, bu sebeple mutluluğunu anlatıyoruz arkadaşlarımızın; bizlere hazır geldikleri ve hayal kurdurup bizlere renk kattıkları için. Böylece bir parça daha güçleniyoruz belki, yahut yelkenleri bir sağanakla daha şişiriyormuşuz gibi hissediyoruz. Hayal kuruyoruz; yıpranmış bir fırça, bulanık bir suyla çarçur edecek bir kutu boya edinmek için. Bir şaheser yaratma umuduyla…

Resim: Lara Çilek Lohse
Fotoğraf: Tuğçe Kılınçlı

Yazılagelmiş bir yarım öykünün yazılmaya devam etmesini teşvik amacıyla parça parça yayınlanması silsilesi-2

“Sesin bir yerden sonra, zararlı haşareleri kaçırmaya yarıyor ancak. Sen mi daha boşsun yoksa konuşmaların mı diye düşünürken bile, günlük ortalama düşünmenden daha çok düşündüğümü farkediyorum. Beynin o kadar işlevsiz ki omurgan da olmasa ne yapacaktın acaba. Büyük bir istikrarla takip ettiğin moda ikonalarının ses tonu bile, bahsettikleri konular bile aptal yüzüne yerleşmiş. Uzaktan bakıyorum sana. Kıyafetlerin modacıların imzalarını taşıyor. Saçlarını bir filmde gördüğüme yemin edebilirim. Konuşmalarını TV’de dinledim. Gülerken göğüslerini öne çıkarmana bile porno filmlerde rastlamıştım. Düşünüyorum. Sana baktığımda orijinal gördüğüm tek şey kıyafetlerin.
Merak ediyorum. Senin sürdüğün hayatı sürdürmek nasıl olur merak ediyorum. O kadar çoksun ki. O kadar çok var ki senden. Çok mutlu olacağımı hissediyorum. Pembe bir uyum balonu ortasında, yüzümde aptal bir sırıtış, ufak dertlerim ve önemsiz sevinçlerimle, tüm yaşadıklarımı bire on mercekle görüp, bire yirmi mercekle anlatarak yaşarım. Kıskanıyorum seni. Formulünün basitliğine gıpta ediyorum. Saçına verdiğin önemi daha insani konulara vermemenin içinde en ufak bir rahatsızlık uyandırmamasına gıpta ediyorum.”
Bir kafedeyim şimdi. Geleli yarım saat olmuş olmalı. Yarısı yenmiş tostumdan soğuyorum. O da zaten soğumuş olduğundan iyi anlaşıyoruz. Garsonlar masaları geziyor, sipariş alıyor, tezgah arkasında muhabbet ediyor,- belki de benim gibi- garip müşterilere bıyık altından gülüyorlar. Solumdaki aynaya takılıyor gözüm. Saçımın arkası yine kabarmış, eğreti bir yele gibi duruyor. Berbere gitmeyi midem kaldırmıyor. Kimse ile konuşmak istemiyorum. Saçımı tarif etmek istemiyorum. Selamın aleyküm demek istemiyorum. Sırf bu yüzden saatlerce yürüyerek hiç bilmediğim bir kafeye oturdum. İlk girdiğimde, hiç kimsenin dikkatini çekmemiştim. Sessizce kenar tarafta bir yere çökmüş bakınırken garson geldi yanıma ne istediğimi sordu. O kadar istemiyordum ki konuşmak menüden birşeyler gösterdim. Adam “tost mu” diye üsteledi. Bu noktada nereden geldiğini bilemediğim bir dürtüyle elimi kulaklarıma sonra ağzıma götürdüm ve sağır dilsiz olduğumu işaret ettim. Şimdi düşününce nereden çıktığını bilmiyorum ancak halen oyunumu sürdürüyorum. Tek bildiğim konuşmak istemediğimdi. Garson yüzünde allak bullak bir ifadeyle ayrıldı. Dudaklarım hala birbirine tutunuyordu. Aralarındaki zoraki bağı hissedebiliyordum. “ istemiyor birinden biri, bir diğerini. Sevmiyor aslında ama ne seçeneği var ki o bir diğerine kenetlenmekten başka. Artık kabullenmişler birbirilerini. Konuşmayı ve yemek yemeyi seviyorlar dolayısıyla. Çünkü ancak o zaman sırf kendi başlarına kalabiliyorlar. Uzun tutmak cümlelerimi bu yüzden geliyor demek ki içimden. Demek – konuşkanlık demek hafif kalacak- gevezeliğim bu yüzden. Ah sevebilseydiniz birbirinizi. Sizi bir arada tutmak keşke bu kadar yalana ihtiyaç duymasaydı. Sevgili dudaklarım. Üçümüz için de ne boktan bir durum. Altın beklerken gümüşe tamah etmek ne acı.”
Düşüncelerimi yine öte masadaki sarışın kıza çeviriyorum. Bu sefer daha içgüdüsel dürtülerime meze oluyor. Kulağıma yaramazca şeyler fısıldadığını sonra yavaşça dizlerinin üzerine çöktüğü canlanıyor kafamda. Dudaklarım şaşkınlık ve zevkle açılıyor bu sefer. Hafif inlemeler ve zevk nağmeleri. Halen dizlerinin üzerinde kıyafetlerini çıkarıyor. Gömleğimin düğmeleri çözülüyor kendiliğinden. Birden başka bir sahneye geçiyoruz. Ben yatıyorum o ise üzerime oturmuş tatlı tatlı dansediyor. Göğüslerini kapatan son parçayı da çözüyor arkasın..”
“Buyrun!” Garsonun sesi yükselmiş. Ne yapmam gerektiğini kestiremiyorum ilk anda. Kafamda parçalanan fantezim beynime batıyor, garsona karşı içimi hınçla dolduruyor. Sonra sağır ve dilsiz bir adam ne yapar acaba diye düşünüyorum. Sesini duyduğumda kafamı kaldırmıştım. Oyunumun ortaya çıktığını düşünüyorum ancak bozuntuya vermiyorum. Hayatında “özür” dilemesi gereken tüm eksik insanlar gibi sıcacık gülümsüyorum. O da sesini yükseltmenin saçmalığını anlayarak mahcubiyetle yanımdan ayrılıyor.
“Cinsellikle herşey nasıl da güzelleşiyor. Zevk vaatleri ile nasıl da kabul görüyor herşey.” Düşünüyorum. Biraz evvel hakaretler yağdırdığım kızı nasıl da arzuluyorum şimdi. Bu kadar basitçe bu iğrenç yaratığı beynimle seviştirdiğime inanamıyorum. Hayvanlığımdan tiksiniyorum. Doğamdan tiksiniyorum. Sarışından tiksiniyorum. Masaya fazlaca para bırakıp dışarı fırlıyorum.
Dışarıda yine mart yağıyor. Kasvet, ıslak hüzün ve bu sefer güzel olmayan bir toprak kokusu. Yağmurdan çürümüş. Aklıma yemyeşil çimlerden ziyade, toprağın üstüne fırlamış solucanlar geliyor. Pembe boğumları midemi bulandırıyor. Kusacak gibi oluyorum. Midemdeki az çiğnenmiş tostun cıvık tadı genzime doluyor. Derin derin nefes alıyorum. Ceketimin yakalarını kulak memelerime yapıştırıp, hızlanamadan yürüyorum. Yağmur hızlanıyor. İnsanlar koşuşuyor etrafımda. İliklerime kadar ıslanıyorum. Apartman boşlukları, tente altları sigara dumanı ve titreyen insanlarla doluyor. Ortak bir uğraşa koşuşan, hep birlikte ıslanan insanların neşeli sesleri gökgürültüsünden duyulmaz oluyor. Yürüyorum. Yavaş yavaş titremeye başlıyorum ancak bir türlü hızlanamıyorum – sanırım hiç birşey düşünmeyip öylece yaptıklarımı içimden geçirmekten yavaşlığım- Kundera’nın artık orjinalliğinden bahsedile bahsedile eskimiş teorisini düşünüyorum. Biraz hızlanır gibi oluyorum. Sığınan ve koşuşturan insanların arasında ve yargılar bakışları altında sırılsıklam ilerliyorum. Sokağın köşesinden işte tam bu anda dönüyorlar. Tek bir şemsiyeye sığınmaya uğraşan iki fingirdek sevgili. Tüm filmlerin vazgeçilmezleri ıslak dudaklarını, kızarmış burunlarını birbirlerine sürtüyorlar. Nasıl olduğunu anlayamadığım bir biçimde halen koşmaya devam ediyorlar. Kız ısrarla sokulmaya, adam ısrarla sarılmaya çalışıyor. Eğreti koşuşları, şemsiyenin kontrolsuz hareketleri ile ıslanıyor. Kız adamı seviyor. Adam kızı seviyor. Mide bulantım dayanılmaz hale geliyor. Kusuyorum.

Kel solist üzerine

Keyifli bir geceydi. Keyifli bir mekanda çok keyifli bir insanla beraberdim. Böyle anlarda insan dışarıya daha çok çıkmalıyım diyor kendi kendine. İyi hissetmesinin sebebi dışarı çıkmasıymış gibi. İnsanlar epey ilgiliydi o akşam çıkan gruba zira biz de o grubu izlemeye gitmiştik. Mekanın, grubun bir ehemmiyeti yok. İnsanların da bir ehemmiyeti yok aslında. Ancak gözüme takılan bir hadise var ki hem çok güldürdü beni bir yandan da ufak bir tespite sürükledi.
Bir rock grubunun kendine ait bir çizgisi olur genellikle. Biraz protest, hırpanidir ve kaptırmışlık içerisinde müziklerini ifşa ederler. Bu çoğu zaman grup üyelerinin yaşam felsefesini yansıtır, hayat görüşlerinin doğal bir ifadesidir. Rock müziğinin ruhu insanı biraz buna iter. Ancak günümüzde herşey gibi bu da kalıplaşmış ve metalaşmıştır. İlk ortaya çıkış safhasında belirli kaygı ve beklentiler içerisinde oluşmuş müzik tarzı ve grup imajları zaman içerisinde kemikleşmiş, kitleler tarafından kabul görüp takdir topladığı için bir çok müzisyen için izlenecek bir yol haline gelmiş. Zamanında müzisyenler muhalif duruşlarını doğallık içerisinde ifade ederken, "rock'çı" olmaya çabalayan bir sürü insan kendilerini göstermek için kabul görmüş bu tarzı benimsiyor. Gel gör ki yapay olan herşey gibi bu da kendini gizleyemiyor. İzlediğimiz grup tam da bu durumun tuzağına düşmüştü. Esasında içerisinde olmadıkları bir zümrenin ve sahip olmadıkları bir altyapının tecellisini önümüze koyarlarken ne kadar komik göründüklerinin farkında değillerdi. Sahne ışıklarının parıltısı ve körediciliği içerisinde öyle eğreti hareketler yaptılar, müziklerinin önüne kendilerini öylesine koydular ki, müzisyenliklerinden ziyade kendini gösteren şovmenliklerine tanık olduk. Yakaladıkları başarının altında nasıl ezildiklerini küstahlıklarından anladık. Şimdi onca alkışın ardında mütevazi kalabilmenin ve işini, müzisyenliği ifşa etmeye devam etmenin ne kadar da büyük bir meziyet olduğunu anlayabiliyorum.
İnsanlar ilgi ve takdirin yaptıklarına serbestlik kazandırdıklarını sanıyorlar bazen, halbuki sahne ışıkları yalnızca çiğliklerini parlatıyor.

Renksiz üzerine

Varoluşumuzun sıradanlığı makbul müdür? Yani yaptıklarımızın olduklarımızın aslında yüzyıllarca ve yüz milyonlarca insanca yapılıp olunduklarını bilmek rahatlatmalı mı bizi? Farklı olmalı mıyız? Uyuşmalıyız belki de. Hayatımızı kendimize özgü sanmalıyız. Oturduğumuz kalıpları es geçmeli, görmemeli, bir evvelki yağmurun da aktığı oluklardan biz de akmalıyız. Oluk bizi nereye götürür elbette bilemeyiz akmadan. Peki ya farkındalığımız arttıkça, ve oluğun izleyeceği yolu tahmin edebileceğimiz seviyeye geldiğimiz zaman ne demeliyiz kendimize. "Bunlar normal korkma ve tadını çıkar" mı demeliyiz? Kapıldığımız sıradanlık dürtüsü rahatsız edecekse ya hep bizi. Büyük gezgin demişti ki " hayattan anlayan biri için emin bir yol kadar hüzünlü birşey yoktur." Haklıydı. Bir adım ötesinden emin olmak, üç adım ötesini aşağı yukarı tahmin edebilmek ne kadar da sıkıcı yeni şeylere acıkanlar için. Ancak kendisi belki de önemli bir noktayı kaçırmıştı. Bir yolun eminliğinden hüzünlenebilmek için hayatı anlamak gerekir. Ve hayatı anladıkça yoldan daha da emin oluruz. Farkındalık eminliği, eminlik farkındalığı tetikler. Ve bu döngüden bize kalan hüzün oluyor sanırım. "Ben ne olayım"ların acaba "ben neyim"e dönüştükleri zaman içimizdeki o minyatürleşen, sesi incelen ümit timsali genç bir dalga konusu oluyor sanırım gitgide.
Anlamak her zaman riski azaltır şüphesiz. İnanaraktansa anlayarak hareket etmek, başımızdan türlü belayı savuşturur. Peki ya bedeli? İnanmaya inanmaya bir robot gibi bir kod parçacığı gibi tekrar tekrar aynı damıtımları mı sürmeliyiz hayatımıza?
İnanmak. İnsan olmanın belki de en hassas ihtiyacı. Hassas ki en ufak tepkilenmemizde inancımıza değil, inanca olan ihtiyacımıza güvenimiz sarsılıyor. Boşa çıkan hayaller her seferinde kendimizi sorgulatıyor. Halbuki anlayışımız hatalarımızı da anlamlandırmaya yaradığından eninde sonunda elimizde hep kocaman bir "anladım" kalıyor.
Anladıkça sıradanlaşıyor işte herşey. Açıklanabilir, kodlanabilir, tahmin edilebilir bir tanımlamaya indirgeniyor. Herşeyi anlıyoruz, biliyoruz.
Aferim bize.
En nihayetinde renksiz bir varoluş kalıyor...

Fotoğraf: Zeynep Acararıcın