İstek üzerine

Ne isteriz? Birşeyler isteriz her zaman. Değişmeyeceğinden emin olduğumuz azınlık şeylerden biridir, birşeyleri isteyeceğimiz. Bu doyumsuzluk değildir. Her şeyin rayında gittiği zamanlarda bile hiç olmazsa yataklı bir vagon isteriz örneğin. O da varsa hayatımızda, büyük bir tutkuyla olmasa da istediğimiz birşeyler olur.
Bu içgüdüsel dürtü ucuca eklenerek yaşantımızı oluşturuyor sanırım. Yapmak zorunda olduklarımızın haricinde yapmak istediklerimiz şekillendiriyor rutinimizi. Bu hayalleri yaşamak anlamında anlaşılmamalı. Bazen kaytarmak isteriz. Çay içmek isteriz, muhabbet etmek, sevişmek isteriz. Bunlar hayallerimiz değildir. İsteklerimizdir. Ve biz farkında değilken, diğerleri ile birleşerek hayatımızı oluşturacak bir tecrübe halkasını tamamlar.
Bu isteklerin farkındalığı ancak varlıkları ile yadedilir içimizde. Hiç "ben aslında sık sık çay içmek isterim" demeyiz örneğin. Çay içmek isteriz, içeriz ve başka şeyler istemeye başlarız. Çay içmeyi sevdiğimizin farkındayızdır ancak bu isteğimizin farkındalığı değil, olduğumuz insanı tanımlayan bir mastardır.

İstekler anlık olmaktan çıkıp daha uzun süreleri etkileyecek vaatler haline geldiğinde, hayallerimiz olurlar irili ufaklı. Artık rutin içerisinde bahisleri açılmaya başlar. Bu noktada farkında olmadığımız bir ayrım yapar zihnimiz. Olduğumuz insanda bir değişikliğe sebep olmayacak, yaşantımızda birşeylerin iyi gitmesine tekabül eden isteklerimizden "istiyorum" diye bahsederiz. Öte yandan, olduğumuz insanı değiştirecek şeyler, iyice uzak gelir bizlere ve bu sefer " kendim için bunu istiyorum" gibi yakınlaştırıcı yahut hayalin uzaklığını teselli ettiğini düşündüğümüz girizgahlar sunarız. Bunu bilinçli yapmayız bahsederken. Ama zihnimiz, sanırım, oluduğumuz, olabileceğimiz ve olamayacağımız şeyleri bilincimizden daha iyi tartmakta. Hissiyat dediğimiz şey bu sanırım, açıklama ihtiyacı duymadan ve ağzını açmadan kafamızın içine fısıldayan cüce. Ve onu dinleyemediğimiz gibi yok da sayamayız. Hayat aktıkça isteklerimizi uzak ve yakınlığı belli etmeye başlar kendini. Cüce fısıldar. Gerçekleşmesi yakın isteklerimiz, içimizde yerlerini iyiden iyiye kurarlar. Uzaklar hafifçe siyaha düşer, kaybolmasalar bile anılaşırlar. Cüce fısıldar. Ve biz yapabildiklerimizi istemeye başlarız artık.

İstekler olduğumuzu değiştirmek adınadır bazen. Yaşam acemiliklerle doludur ve kabullenememe çoğu kez bir acemilikten ibaret olur. Olduğumuzu kökten değiştirebileceğimizi düşünmek daha evvel değişmeye çalışmamamızın göstergesi gibidir. Olduğundan vazgeçmek, daha iyisini "olmak" için yaptıklarımızın büyük olasılıkla beyhude olduklarından haberdar değilizdir daha. Umut vardır. Ama denemeyenlerin umudu yanılmamışların umudu hep daha renklidir. Değişme isteği değişmeye çalıştıkça değişe hayaline dönüşür çoğu zaman. "Değişeceğim" ufak bir motivasyon cümlesi iken yaşadıkça bir "büyük konuşma" olur.

Olduğumuzu değiştiremeyeceğimizin kabulünde ise artık istekler şekillenecektir. Cüce istediğini söylemiş ve nihayetinde istediğini de elde etmiştir. Hissiyatımızı bilincimize yansıtmış, örneğin değişemeyeceğimizin şüphesini bir kabullenişin kesinliğine taşımıştır. Değişemeyeceğimizi anladıkça, değişilmediğini düşünürüz biz. Çünkü yapamadığımız şeylere içgüdüsel olarak yapılamayan şeyler olarak bakmaya başlarız. Ve yüksek perdeden konuşuruz yine; "insanlar değişmez".

Eskiden değişmesini istediğimiz olayları, insanları, hatta kendimizi bu halleri ile isteyip istemediğimizi tartışırız. İsteklerimiz artık gerçeklik zeminindedir. Bu durum daha umutsuz ve heyecansızdır şüphesiz. "Ah şu iş şöyle olsa ne güzel olur" diye ağzımızdan dökülen kelimeler artık kafamızın içinde " ben bu işi istiyor muyum acaba" şeklinde muhakemelere dönüşür.

Kanaatkar olmak belki de bu yüzden çok rahatlatıcıdır. Kanaatkarlığın bir erdem olduğu düşünülür -ki muhtemelen de öyledir- ancak en nihayetinde kanaatkarlık yine en çok kanaatkar kişiye yarar. İstekler azaldıkça beklentiler düştükçe memnuniyet artar. "Oluş" yahut "olan"a dair tüm kaygılarımız, bir kabulleniş "olur"una gelir. Mutluluk zahmetsiz ve sıradan olur.

İyiliği yahut kötülüğü tartışılır bu sayageldiğim durumların. Yalnızca doğal olduklarını biliyorum. Kişiden kişiye algıdan algıya farkeder hangisinin tercih edilmesi gerektiği. Ama fikir sahibi oluyor insan en azından. Yaşadığı şeyin doğal olduğunu bilmek insanın en temel ihtiyaçlarından biri, sanki yaptıklarına bir bahane gibi. Ve yanlış yapmaktan da korkarız, hatalar, başarısızlıklar bahanesiz oluşmamalıdırlar.
Ama bazen hata hatadır. Ve bazen başarısızlığın bir bahanesi yoktur. Biz yapmışızdır hatayı ve o hatayı mertçe göğüslemesi gereken kişi de bizizdir. İsteyip istemediğimiz şeylerdeki normalliği aramaya başlamak işin aslında biraz kolayına kaçmaktır. Hareket ve tutumlarımızın sonucunu kötü olarak değerlendirmeye başladığımız zaman " yapabileceğim başka birşey yoktu" diyebilmek isteriz en azından. Dolayısıyla istediklerimize de hepten dikkat ederiz. Ya meşrulaşmalıdır isteklerimiz yahut da cesaretimizi ortaya koymalıdır. Yalınca kabullenemeyiz hiçbir zaman içimizden gelenleri. Üstüne üstlük istediklerimizi bu kadar meşrulaştırmaya ve benzetmeye çalışırken kendimize özgü sanmak hislerimizi...
Eminim ki cüce çok gülüyordur.

Fotoğraf: Hasan Okyar Bayraktar